Jarosław Marczak, Katarzyna Kępka, Budżet partycypacyjny w Polsce na przykładzie budżetu obywatelskiego miasta Łodzi. Analiza finansowa
Od kilku lat obserwuje się w Polsce rosnące zainteresowanie budżetem partycypacyjnym, zwanym także budżetem obywatelskim. Historia budżetu partycypacyjnego w Polsce, zwanego także obywatelskim, nie jest długa. Jednakże na niecałe trzy tysiące jednostek samorządowych budżet ten jest tworzony w przeszło stu. Budżet partycypacyjny można rozpatrywać z wielu punktów widzenia, np. prawnego, politycznego, organizacyjnego, społecznego, a także finansowego.

Przedmiotem artykułu Jarosława Marczaka i Katarzyny Kępki „Budżet partycypacyjny w Polsce na przykładzie budżetu obywatelskiego miasta Łodzi. Analiza finansowa” jest poddanie analizie finansowej rozwiązań, które zastosowano w mieście Łodzi w ciągu trzech lat funkcjonowania budżetu partycypacyjnego. Krótki okres nie pozwala na wyprowadzenie daleko idących wniosków, jednak należy przyznać, że budżet ten stał się narzędziem współpracy obywateli z władzami miasta i jednocześnie formą zachęty mieszkańców do zaangażowania w wybór inwestycji lokalnych czy też miejskich. Nigdy wcześniej mieszkańcy nie mogli współdecydować o bezpośrednim wydatkowaniu pieniędzy z budżetu miasta. Nikt nawet nie przypuszczał, że kiedykolwiek będzie miał taką możliwość. Na przykładzie Łodzi widać ewolucję postawy łodzian z biernej i niechętnej do działań na rzecz dobra wspólnego, do postawy proobywatelskiej.

Bogumił Pahl, Nowe zasady opodatkowania nieruchomości gminnych (miejskich)
Od 1 stycznia 2016 r. weszła w życie ustawa z 23.07.2015 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, mocą której do ustawowego katalogu zwolnień od podatku od nieruchomości dodano grunty i budynki lub ich części, stanowiące własność gminy, z wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą lub będących w posiadaniu innych niż gmina jednostek sektora finansów publicznych oraz pozostałych podmiotów. Celem artykułu Bogumiła Pahla „Nowe zasady opodatkowania nieruchomości gminnych (miejskich)” jest przedstawienie nowych zasad opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli stanowiących własność gminy. Dotychczas, tj. do końca 2015 r., w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca nie zawierał generalnego wyłączenia dla gmin. W praktyce skutkowało to tym, że gmina „sama sobie” musiała płacić podatek od nieruchomości.

Marcin Urban, Centralizacja rozliczeń podatku VAT w jednostkach samorządu terytorialnego – aspekty praktyczne wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) (TSUE) 29.09.2015 r. wydał długo oczekiwany wyrok w sprawie C-276/14 Gmina Wrocław przeciwko Ministrowi Finansów, w którym uznał, że jednostki budżetowe nie są odrębnymi podatnikami VAT. Pozytywny dla Wrocławia wyrok TSUE ma dla polskich samorządów przełomowe znaczenie, porządkuje bowiem podstawowe zagadnienie podmiotowości prawnopodatkowej jednostek samorządu terytorialnego, przesądzając, że podatnikiem VAT jest gmina, a nie jej jednostki budżetowe. Artykuł Marcina Urbana „Centralizacja rozliczeń podatku VAT w jednostkach samorządu terytorialnego – aspekty praktyczne wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej” opisuje, jak dopiero po 11 latach od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i wejścia w życie przepisów o podatku VAT, implementujących przepisy wspólnotowe, jednostki samorządu terytorialnego doczekały się wyjaśnienia fundamentalnej dla ich funkcjonowania na gruncie podatku VAT kwestii, a mianowicie, jak powinny rejestrować się jako podatnicy tego podatku. Orzeczenie TSUE bowiem definitywnie rozstrzyga spór o to, czy podatnikiem VAT jest gmina jako osoba prawna, czy też podatnikami VAT są dziesiątki, a w niektórych gminach – setki jednostek budżetowych. Taki sposób rozliczania podatku może być podstawą do realizacji wielu oszczędności w zakresie wykonania budżetu. W samorządach znacznie skuteczniej będzie można podatek VAT rozliczać, co w efekcie pozytywnie wpłynie na stan finansów.

Potencjał jednostki samorządu terytorialnego
Zarówno w praktyce, jak i w literaturze przedmiotu występuje wiele podejść do pojęcia potencjału jednostki samorządu terytorialnego. Kontekst wykorzystania informacji o potencjale badanego obiektu jest szeroki i zależy od celu i zakresu prowadzonej analizy. Metodyka pomiaru tej kategorii stanowi na dzień dzisiejszy również dość otwartą kwestię. Zasadniczym celem artykułu Beaty Zofii Filipiak i Małgorzaty Tarczyńskiej-Łuniewskiej jest próba systematyzacji pojęciowej i metodycznej związanej z potencjałem jednostki samorządu terytorialnego oraz odniesienie się do kwestii problematyki jego pomiaru. W opracowaniu podjęto próbę systematyzacji i demarkacji pojęcia „potencjał jednostki samorządu terytorialnego”. Odniesiono się również do zasadności stosowania metod statystyczno-ekonometrycznych służących dokonaniu pomiaru tego potencjału.

Bogdan Nawrocki, Model szacowania optymalnego poziomu zadłużenia oraz maksymalnych wydatków inwestycyjnych
Jednym z istotnych etapów przygotowania przez samorządy wieloletniej prognozy finansowej jest określenie optymalnego poziomu planowanych inwestycji. Skala planowanych inwestycji w poszczególnych okresach prognozy powinna być uzależniona od własnego skumulowanego potencjału finansowego oraz możliwego optymalnego zadłużenia (rozumianego jako możliwego do obsługi i spłaty w całym okresie prognozy). Rozwiązanie zaproponowane w artykule Bogdana Nawrockiego „Model szacowania optymalnego poziomu zadłużenia oraz maksymalnych wydatków inwestycyjnych” może pomóc zarówno w usprawnieniu realizowanych w jednostkach samorządowych procesów planowania, jak i w usprawnieniu prowadzonych przez regionalne izby obrachunkowe działań nadzorczych i kontrolnych.