Andrzej Malinowski, Pomiar czytelności polskiego tekstu prawnego
Artykuł przedstawia problemy związane z oceną czytelności tekstu prawnego. Omówiona została konstrukcja wybranych miar czytelności tekstów języka ogólnego, ze szczególnym uwzględnieniem miar dostosowanych do własności języka polskiego.

Wskazano, że miary te zastosowane do oceny tekstu prawnego nie uwzględniają utrudnień wynikających z użycia przez prawodawcę środków niemieszczących się w normie wzorcowej języka ogólnego, właściwych tylko dla języka prawnego. Uzasadnieniem ich stosowania do tekstu prawnego jest empirycznie potwierdzona prawidłowość, iż tekst prawny trudny od strony językowej jest przyczyną trudności interpretacyjnych. Obok „ogólnojęzykowych” miar czytelności przedstawiono miarę specyficzną dla języka prawnego, związaną z występowaniem odesłań. Pokazano, iż im bardziej niejasny i trudny do zrozumienia jest tekst prawny od strony ogólnojęzykowej, tym bardziej taki tekst jest nasycony odesłaniami. Omówiono problematykę zróżnicowania zrozumiałości tekstu prawnego w zależności od typu odbiorcy (powszechny, specjalistyczny). Wskazano na celowość stosowania przez prawodawcę analitycznych indeksów czytelności dostosowanych do specyfiki języka prawnego, a także na konieczność edukacji odbiorcy powszechnego w zakresie wiedzy o prawie i języku prawnym.

Cezary Błaszczyk, Demokratyzm Nowego Ładu wobec sądownictwa konstytucyjnego
Jednym z najważniejszych problemów współczesnego amerykańskiego prawa konstytucyjnego jest „antywiększościowy” charakter sądowej kontroli konstytucyjności aktów prawnych i działań urzędowych. Nieprzypadkowo to właśnie prezydenci uchodzący za demokratów – Thomas Jefferson, Andrew Jackson, czy Abraham Lincoln toczyli spory z judykatywą. Najsłynniejszym i najdonioślejszym przypadkiem tego zjawiska jest opozycja demokratyzmu Franklina D. Roosevelta i władzy sądowniczej w latach ’30 ubiegłego stulecia. Rooseveltowski Nowy Ład wyznaczał państwu rolę organizatora życia społecznego i gospodarczego. Wymagało to przekazania egzekutywie daleko idących kompetencji oraz przeprowadzenia reform ustrojowych, które niejednokrotnie wykraczały poza rolę wyznaczaną tej władzy przez Konstytucję. Podczas gdy sam prezydent dowodził, że dostateczną legitymizacją dla wykorzystania prerogatyw była demokratyczna legitymizacja jego programu, konserwatywnie usposobiony Sąd Najwyższy, działając w ramach procedury judicial review, orzekał o sprzeczności z Konstytucją kolejnych aktów prawnych i wykonawczych autorstwa obozu politycznego Roosevelta. Opisywana konfrontacja pomiędzy ideą rządów prawa i konstytucjonalizmem a demokratyzmem miała decydujący wpływ na przyszły kształt amerykańskiego systemu politycznego i pozycję ustrojową Sądu Najwyższego.

Maciej Pichlak, Pozytywizm praktyczny, pozytywizm teoretyczny, pozytywizm żywy
Celem artykułu jest rozważenie kwestii żywotności pozytywizmu prawniczego jako jednej z głównych tradycji rozumienia prawa. Temu zadaniu służy rozróżnienie pozytywizmu teoretycznego, jako określonej szkoły naukowej czy paradygmatu prawoznawstwa, oraz pozytywizmu praktycznego, jako obrazu prawa przyjmowanego w praktyce przez większość współczesnych prawników. Posługując się powyższym rozróżnieniem, tekst dowodzi, że pozytywizm wciąż stanowi dominujący komponent prawniczego światopoglądu praktycznego – co stanowi główny powód stałej żywotności tego kierunku (pkt 2). Następnie praktyczny pozytywizm jest interpretowany za pomocą kategorii pochodzących z socjologii wiedzy – pojęć świata życia i formy życia – co pozwala ukazać jego charakter jako nieświadomej i bezdyskusyjnie akceptowanej podstawy prawniczego myślenia (pkt 3). Kolejna partia artykułu poddaje analizie treść współczesnego pozytywizmu, m.in. wskazując związki tego kierunku z doktryną rządów prawa (pkt 4). Wreszcie w ostatniej części podjęte zostaje pytanie o moralno-polityczny ideał, stojący u podstaw pozytywizmu (pkt 5). Jak wskazuje tekst, odsłonięcie tego ideału wydaje się szczególnie istotne w kontekście aktualnych sporów politycznych w naszym kraju, w których pozytywizm, wraz z ideami legalizmu i rządów prawa, bywa oskarżany o sabotowanie politycznych zmian.

Wojciech Chróścielewski, Związanie organu administracji publicznej własną decyzją a możliwość dokonania jej autoweryfikacji
Organ administracji publicznej jest związany wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, chyba że przepisy kodeksu postepowania administracyjnego stanowią inaczej. Autor, poddaje analizie zawarte w tym kodeksie oraz prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnienia organu administracji publicznej do dokonania autoweryfikacji swojej decyzji. Do tych uprawnień zalicza nie tylko te, dające wprost możliwość zmiany lub uchylenia decyzji, ale także te przyznające organowi, który decyzję wydał prawo do jej uzupełnienia, prostowania zawartych w niej oczywistych błędów, a także dokonania wykładni tej decyzji. W doktrynie i w orzecznictwie sądowym występują poważne wątpliwości co do zakresu stosowania poddanych analizie trybów autoweryfikacji decyzji. Autor zwraca na nie uwagę, a przy tym przeciwstawia się stosowanemu przez część piśmiennictwa terminowi „odwołalność decyzji”, nieadekwatnemu do możliwości korygowania własnych decyzji przez organ administracji. Uprawnienie do poprawiania błędów i omyłek w wydanych przez siebie decyzjach stanowi szybszy sposób eliminacji tych uchybień, niż pozostawianie tych zmian wyłącznie w gestii organu wyższego stopnia. Jest to także lepsza i mniej kosztowna metoda usuwania tych wad, niż czynienie tego w konsekwencji prawomocnego wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę.

Jakub Szmit, Statut związku zawodowego jako źródło prawa pracy
Statut jest kluczowym aktem wewnątrzorganizacyjnym każdego związku zawodowego. Uwzględniając zakres spraw przekazanych do regulacji statutowej przez prawodawcę można stwierdzić, że jego rola jest istotniejsza, niż w przypadku znacznej większości innych osób prawnych. Stąd też rozważania dotyczące różnych aspektów statutu związku zawodowego są niezwykle istotne i mają dużą doniosłość. Spośród różnych płaszczyzn badawczych w niniejszym artykule uwaga skupiła się na problematyce oceny statutu związku jako źródła prawa pracy w rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy. Autor wskazuje po pierwsze, że możliwe jest zawarcie w statucie postanowień, które mają walor norm prawa pracy, a po drugie analizuje, jakie wzajemne prawa i obowiązki związku zawodowego (jako pracodawcy) i jego pracowników mogą zostać uregulowane w tym akcie. Poza zasadniczymi rozważaniami część uwagi poświęcona została zaprezentowaniu teorii w świetle której statutowi związku zawodowego należy przypisać mieszany, normatywno-obligacyjny charakter prawny.

Andrzej Jezusek, Sekwencja kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności jako reakcja na popełnienie przestępstwa (art. 37b k.k.)
Przedmiotem opracowania jest instytucja sądowego wymiaru kary w postaci sekwencji dwóch kar (kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności) wymierzonych na podstawie art. 37b k.k. Autor określa charakter tej instytucji, a także omawia dopuszczalność wymierzenia grzywny obok sekwencji kar, możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, sposób rozwiązania zbiegu art. 37b k.k. z przepisami statuującymi podstawy nadzwyczajnego wymiaru kary oraz sposób obliczenia terminu przedawnienia wykonania kar orzeczonych w ramach sekwencji i terminu zatarcia skazania na sekwencję kar.

Lech J. Żukowski, Społeczna skuteczność prawa administracyjnego (zarys koncepcji)
W artykule przedstawiono teoretyczną koncepcję społecznej skuteczności prawa administracyjnego. Postawiono tezę, że „celem” prawa administracyjnego powinny być wybrane potrzeby ludzkie a „skutkiem” jego działania ich zaspokajanie w ocenie społecznej. Tak rozumianą relację skutków do celów nazwano społeczną skutecznością prawa administracyjnego. Przedstawiana perspektywa jest alternatywna dla klasycznych teorii badania skuteczności norm prawnych. Nie odwołuje się bezpośrednio do sfery behawioralnej tylko do skutku działania prawa w sferze zaspokajania uniwersalnych potrzeb ludzkich- zakres tych potrzeb został oparty o tzw. piramidę A. H. Maslowa. Poruszono również problematykę metodologii badań społecznej skuteczności prawa administracyjnego oraz powiązane z nią wybrane kwestie sporne. Koncentracja na społecznym wymiarze działania jest konsekwencją dostrzegania doniosłej roli prawa administracyjnego w sferze publicznej.

Marek Szymała, Prawo do obrony a możliwość nałożenia kary porządkowej na stronę postępowania podatkowego
W opracowaniu omówiony został problem możliwości nałożenia na stronę postępowania podatkowego kary porządkowej przewidzianej w Ordynacji podatkowej, w przypadku niezłożenia przez nią wyjaśnień albo nieprzedstawienia żądanego przez organ podatkowy dowodu, w aspekcie prawa do obrony, w tym wolności od samooskarżania się. Komentarzem objęto również uprawnienia oraz obowiązki zawodowego pełnomocnika strony postępowania podatkowego, który znalazł się właśnie w takiej sytuacji procesowej, podkreślając szczególną rolę, jaką przypisać należy tajemnicy zawodowej profesjonalnych pełnomocników oraz celowi ich działania. Analizę prawną oparto na literaturze przedmiotu, orzecznictwie sądów administracyjnych oraz orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.