Leszek Garlicki, O powołaniu naszych czasów do uchwalania konstytucji
Reformy ustrojowe podejmowane w obecnej kadencji parlamentu mają tak zasadniczy charakter, że nie dziwi pojawienie się w debacie politycznej propozycji przystąpienia do prac nad nową konstytucją. Powstaje więc pytanie, czy Polska znajduje się obecnie w tzw. „momencie konstytucyjnym”, dającym szanse na stworzenie konstytucji zdolnej do pełnienia roli ustawy zasadniczej.

Dla udzielenia odpowiedzi, konieczne jest rozważenie trzech kwestii. Po pierwsze, czy obecny kontekst polityczny daje widoki na przyjęcie konstytucji stanowiącej wynik konsensusu (a w każdym razie – kompromisu) pomiędzy większością rządząca a opozycją, czy też perspektywą jest raczej kolejna polaryzacja społeczeństwa na tle konstytucyjnych. Po drugie, czy istnieje szansa na zachowanie w nowej konstytucji uniwersalnych wartości współczesnego konstytucjonalizmu, jak rządy prawa, pluralizm polityczny, prawa człowieka i podział władz, a także, czy nowa konstytucja nie stanie się deklaracja antyeuropejskich sentymentów ideologicznych. Po trzecie, czy można być pewnym, że procedura przygotowywania i uchwalania nowej konstytucji nie stworzy kolejnych pokus do omijania wymagań obowiązującego dzisiaj porządku konstytucyjnego. Gdyby miało się okazać, że odpowiedz na te pytania jest negatywna, prowadzić to musi do wniosku, iż czasy dzisiejsze nie są powołane do uchwalania konstytucji

Thomas Würtenberger, Jan W. Tkaczyński, Nowe ramy Unii Europejskiej na rzecz umocnienia praworządności (analiza krytyczna)
Komunikat Komisji Europejskiej „Nowe ramy Unii Europejskiej na rzecz umocnienia praworządności” z 11 marca 2014 jest przykładem operowania pojęciami nieostrymi. Aczkolwiek zakresy denotacyjne pojęć “państwa prawnego” i “praworządności” zachodzą na siebie w daleko idącym stopniu, warto mimo to pamiętać, że są to jedynie terminy bliskoznaczne, nie jednak synonimy. Stąd wymienne stosowanie praworządności i państwa prawa, być może politycznie wygodne, nie sposób tutaj uznać – z prawnego punktu widzenia – za poprawne. Praworządność charakteryzuje wprawdzie państwo prawa, ale – jak uczy historia ustroju różnych państw – niekoniecznie musi być jego cechą własną. Praworządność to bowiem nie tylko przestrzeganie prawa, ale i jego poszanowanie. Inaczej mówiąc, chodzi tu nie tylko o literę prawa, ale i o jego ducha. Przedmiotowy brak znaczeniowej kongruencji nie może być zatem uznany w przypadku obu tych pojęć za nieistotny, ponieważ obserwujemy nie tyle wypieranie pojęć prawnych przez polityczne etykietowanie, ile wręcz erozję ich pierwotnego znaczenia. I to zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i w relacjach Unia Europejska – państwa członkowskie.

Zbigniew Kmieciak, Idea kodyfikacji postępowania administracyjnego z perspektywy państw postsocjalistycznych
W artykule opisane zostały wyniki powtórnych kodyfikacji postępowania administracyjnego w państwach postsocjalistycznych, których dokonano w związku z przeobrażeniami politycznymi (rozpad Jugosławii i Czechosłowacji) oraz transformacją ustrojową. W większości z nich wybrano drogę odważnych reform prawa o postępowaniu administracyjnym. Przedmiotem nowych regulacji stały się m. in. zagadnienia wydawania generalnych aktów administracyjnych, zawierania umów administracyjnych czy też – jak w przypadku ustawy węgierskiej – kontroli administracyjnej. Według autora, na tle reform przeprowadzonych w innych państwach postsocjalistycznych, poczynania polskiej legislatywy wypadają dość skromnie. Oceny tej nie podważa stosunkowo znaczna zmiana Kodeksu postępowania administracyjnego z 2017 r. Doceniając wartość rozwiązań ukształtowanych przez tę ustawę, autor podkreśla, że realizuje ona koncepcję powstałą w zasadniczo odmiennych realiach, wymagającą istotnych korekt modelowych. Postuluje on zatem kolejną kodyfikację postępowania administracyjnego, eksponując konieczność rzetelnej i pogłębionej dyskusji na ten temat

Michał Krajewski, Ograniczony dostęp osób prywatnych do sądów Unii przez skargę na nieważność aktu (stan i kierunki badań)
Choć nauka prawa boryka się z problemem ograniczonego dostępu jednostek do sądów Unii od wielu dziesięcioleci, omawiany problem nie traci na aktualności. Wręcz przeciwnie, aktualizuje się, w miarę jak regulacje Unii obejmują kolejne dziedziny. Dzieje się tak, ponieważ skarga z art. 263 ust. 4 TFUE znajduje zastosowanie do wszystkich aktów instytucji i organów Unii, bez względu na dziedzinę regulacji. Ostatnio dyskusja naukowa nad omawianym problemem odrodziła się m.in. w kontekście unijnych środków zwalczania nadmiernego deficytu sektora finansów publicznych, unii bankowej czy ochrony praw podstawowych w zewnętrznych stosunkach handlowych Unii. Pytania stawiane przez badaczy zajmujących się art. 263 ust. 4 TFUE ujęte zostaną w pięciu nurtach. Historycznie najwcześniej pojawiły się pytania o polityczne motywy twórców traktatów (ratio legis) i o politykę orzeczniczą Trybunału w wąskiej interpretacji przesłanek dopuszczalności. Kolejni badacze starali się spojrzeć na problem w kontekście podziału władz: wpływu art. 263 ust. 4 TFUE na relacje horyzontalne między sądami Unii a jej instytucjami politycznymi oraz relacje wertykalne między sądami Unii a sądami państw członkowskich. Wraz z konstytucjonalizacją Unii badacze zaczęli stawiać pytania o to, jak ograniczony dostęp jednostek do sądów Unii wpływa na realizację naczelnych norm unijnego porządku prawnego: prawa do skutecznej ochrony sądowej i zasady rządów prawa. Ponadto część badaczy postawiła hipotezę, że niezaskarżalność aktów generalnych w drodze skarg zbiorowych oraz brak legitymizacji skargowej organizacji społecznych i pozarządowych osłabia legitymizację demokratyczną Unii. W konkluzjach przedstawione zostaną wynikające z badań nad art. 263 ust. 4 TFUE ogólne twierdzenia na temat pozycji ustrojowej TSUE i roli jednostki w porządku prawnym Unii.

Mikołaj Rylski, Umowa o pracę na okres próbny po nowelizacji kodeksu pracy
Dnia 22 lutego 2016 roku weszła w życie obszerna nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca umów terminowych. W związku z tym istnieje aktualnie potrzeba ponownego przeanalizowania kodeksowych regulacji dotyczących zatrudnienia terminowego, w tym dokonania oceny ich zgodności z dyrektywą 99/70/WE i załączonym do niej porozumieniem ramowym. Szczególnie ciekawe są zmiany dotyczące umów o pracę na okres próbny, które uzasadniają wielokierunkową krytykę przyjętych rozwiązań prawnych, zarówno w zakresie koncepcyjnym, jak i zastosowanej techniki prawodawczej. Autor stawia tezę, że nowelizacja umów na okres próbny prowadzić będzie w praktyce do wielu wątpliwości w zakresie stosowania tej formy zatrudnienia, a także że została ona przeprowadzona w sposób niespójny aksjologicznie i narażający pracowników na nadużycia ze strony pracodawców.

Agnieszka Romanko, Przesłania Biskupów Rzymu do Organizacji Narodów Zjednoczonych
Autorka analizuje przemówienia Biskupów Rzymu – Pawła VI, Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka – do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Kościół katolicki nie pozostaje bierny w sytuacji, w której nie jest szanowana godność osoby ludzkiej. Dlatego też papieże zwrócili uwagę na aktualne zagrożenia pokoju i bezpieczeństwa, które mają źródło w systematycznym naruszaniu praw człowieka.

Mariusz Nawrocki, Definicje legalne w kodeksie karnym
Definicje legalne doczekały się już dość szczegółowego opracowania na gruncie teorii prawa i logiki prawniczej. Niemniej jednak są one fenomenem również na gruncie poszczególnych gałęzi prawa, w tym także prawa karnego. Tutaj jednak temu zagadnieniu nie poświęcono zbyt wiele uwagi. W polskich kodeksach karnych umieszczano rozdziały poświęcone wyjaśnianiu wyrażeń ustawowych, jednak opracowania naukowe z zakresu dogmatyki prawa karnego poruszające tę problematykę nie podejmowały szerzej charakteru samych definicji legalnych, w szczególności nie wiązano tego zagadnienia z jego implikacjami teoretyczno-prawnymi. Niniejsze opracowanie ma służyć bliższemu spojrzeniu na zadania definicji legalnych i ich znaczenie w prawie karnym. Jest to zagadnienie o tyle interesujące, o ile dostrzega się, że istnieje istotna różnica w postrzeganiu definicji legalnych na gruncie teorii prawa i na gruncie oczekiwań praktyki. W artykule dokonano także porównawczego spojrzenia na definicje legalne w kodeksie karnym na przestrzeni obowiązywania polskich kodyfikacji karnych.

Lech Mażewski, Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie a przedrozbiorowa Rzeczpospolita (sukcesja, realizacja ius postliminii, identyczność i ciągłość państwa)
Dotychczas problem ciągłości państwa polskiego był badany w odniesieniu do państwa powstałego w 1918 r. i przedrozbiorowej Rzeczpospolitej. Znacznie mniej uwagi poświęcono ciągłości między Księstwem Warszawskim lub Królestwem Polskim a państwem polskim sprzed 1795 r., względnie sukcesji między tymi państwami. Osobną sprawą jest zagadnienie stosunku prawnego (ciągłości, ewentualnie sukcesji), jaki zachodził między Księstwem Warszawskim a Królestwem Polskim. Problemem ciągłości państwa polskiego, państwa powstałego w 1918 r. i przedrozbiorowej Rzeczpospolitej, zarówno nauka prawa międzynarodowego, jak historia prawa polskiego zaczęły się zajmować już w okresie dwudziestolecia międzywojennego, a sformułowane wówczas dwa odmienne stanowiska są wciąż prezentowane w doktrynie. Tytułowe zagadnienie było natomiast dość marginalnie traktowane przez naukę prawa, nie stało się odrębnym przedmiotem badań. Celem tego artykułu jest zmiana tego stanu rzeczy.

Monika Forejtová, The right to respect for private life and the right to personal data protection – is there any conflict?
W artykule opisano szczególny wypadek kolizji prawa do prywatności z prawem do ochrony danych osobowych, w zakresie zagwarantowanym przez ustawodawstwo czeskie oraz regulacje prawa Unii Europejskiej. Podstawę opracowania stanowi sprawa František Ryneš v Úřad, na kanwie której o kolizji wspomnianych praw wypowiadały się zarówno organy administracji publicznej, jak i czeski Naczelny Sąd Administracyjny oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.