Marek Zubik, O przewrotnych interpretacjach przepisów Konstytucji dotyczących władzy sądzenia
Artykuł zawiera konstytucyjnoprawne refleksje dotyczące zmian politycznych zachodzących w Polsce. Zmian, które można uznać za naruszające niezależność sądów i niezawisłość sędziów. Artykuł koncentruje się na problemach związanych z obowiązkami pracowników akademickich i etycznym wymiarze działalności prawników w takich okolicznościach.

Autor wskazuje na zagrożenia wynikające z założenia podejścia relatywistycznego w naukach prawnych. Podkreśla znaczenie „prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna”, jako jedynych podstaw przyszłego trwałego i uczciwego systemu prawnego. Ponadto zwraca uwagę na niebezpieczeństwo zatarcia ról społecznych prawnika: akademika, eksperta i adwokata. Wreszcie, ostrzega przed kosztami społecznymi wysokich urzędników państwowych niszczących władzę sądownictwa wśród ogółu społeczeństwa

Roman Kwiecień, Natychmiastowość, konieczność i proporcjonalność w ius ad bellum a zagadnienie legalności uprzedzającego/wyprzedzającego i prewencyjnego użycia siły zbrojnej
Artykuł dotyczy zagadnienia nawet bardziej złożonego niż samoobrona rozumiana jako odpowiedź na dokonaną napaść zbrojną, a mianowicie kwestii legalności uprzedzającego/wyprzedzającego i prewencyjnego użycia siły zbrojnej przez państwa. Rada Bezpieczeństwa na mocy rozdziału VII KNZ została upoważniona do podejmowania decyzji o takim użyciu siły zbrojnej. Przypomnijmy, że „zagrożenie pokoju” jest jedną z trzech przyczyn uzasadniających „siłowe” decyzje RB obok „naruszenia pokoju” i „aktów agresji”. Tymczasem kontrowersyjność uprzedzającego i prewencyjnego użycia siły przez państwa powołujące się na działanie w samoobronie wynika choćby z samego sformułowania art. 51 KNZ. Mowa jest w nim bowiem o samoobronie jako odpowiedzi na przynajmniej rozpoczętą (if an armed attack occurs against a Member/un Membre est l’objet d’une agression armée), a w urzędowym przekładzie na język polski – „dokonaną” napaść zbrojną. Jednocześnie państwa, uprzedzająco/wyprzedzająco i prewencyjnie używając siły zbrojnej, powołują się na prawo do samoobrony, ponieważ chcąc uzasadnić legalność swych działań, nie mają w gruncie rzeczy wyboru ze względu na dwa wspomniane wyjątki od zakazu groźby lub użycia siły zbrojnej. Istnieje w tym zakresie bardzo szeroko praktyka. Stąd do języka prawniczego weszły takie terminy, jak: „samoobrona uprzedzająca”, „uderzenie uprzedzające” czy „samoobrona prewencyjna”. Główny problem artykułu można ująć w postaci pytania, czy legalne jest użycie siły zbrojnej w ramach wykonywania prawa do samoobrony w celu „jedynie” zapobieżenia spodziewanej napaści zbrojnej. Już sam tytuł artykułu wskazuje na rolę, jaką w tym kontekście pełnią klasyczne warunki wykonywania prawa do samoobrony: natychmiastowość, konieczność i proporcjonalność. To ze względu na ich znaczenie tezę główną artykułu można sprowadzić do twierdzenia, że dla oceny legalności działań określanych mianem samoobrony uprzedzającej/wyprzedzającej i samoobrony prewencyjnej kluczowe znaczenie ma ich zgodność z wymienionymi warunkami wykonywania prawa do samoobrony. To one bowiem pozwalają na stwierdzenie, czy doszło do aktu napaści zbrojnej w rozumieniu art. 51 KNZ. Tym samym warunki te dopełniają treściowo desygnat pojęcia „napaść zbrojna” w ius ad bellum. Artykuł składa się z dwóch głównych części. Część pierwsza charakteryzuje wspomniane kryteria wykonywania prawa do samoobrony, natomiast część druga poświęcona została udzieleniu odpowiedzi na pytanie o legalność uprzedzających i prewencyjnych działań zbrojnych w ich świetle.

Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Postępowanie w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego (uwagi de lege lata i de lege ferenda)
W artykule przeanalizowano zmiany wprowadzone nowelizacją z 1.09.2015 r. w zakresie systemu rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych przez Urząd Patentowy, wskazano na skutki prawne z tego wynikające oraz sformułowano wnioski de lege ferenda mające na celu usprawnienie tej procedury. Ponadto przedmiotem rozważań jest postępowanie w sprawie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego w aspekcie oceny harmonizacji przyjętej procedury z unijną procedurą sprzeciwową oraz realizacji postulatu przyspieszenia oraz uproszczenia procedury udzielenia praw ochronnych na znaki towarowe.

Edyta Gapska, Cywilnoprocesowe skutki przekazania sądowi do rozpoznania sprawy o rozgraniczenie nieruchomości (uwagi na tle uchwały SN z 30.10.2014 r.)
Droga sądowa w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości otwiera się po uprzednim wyczerpaniu drogi postępowania administracyjnego. Skutki przekazania sprawy z fazy administracyjnej do sądu w trybie art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zostały jednak przez ustawodawcę określone zarówno w odniesieniu do dalszego bytu prawnego decyzji kończącej postępowanie administracyjne, jak i statusu procesowego stron postępowania administracyjnego w zainicjowanym następnie postępowaniu sądowym prowadzonym w trybie nieprocesowym. Rozstrzygając te ostatnia kwestię Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 października 2014 r. uznał, iż wnioskodawcą w postępowaniu sądowym pozostaje strona, która zainicjowała postępowanie administracyjne, zaś zgłoszenie żądania przekazania sprawy sądowi przez stronę niezadowoloną ze sposobu ustalenia granicy nieruchomości powoduje, że decyzja rozgraniczeniowa traci byt niezależnie od tego, czy postępowanie sądowe zostało skutecznie wszczęte. Niniejszy artykuł wskazuje na skutki takiego zapatrywania, nieznajdującego wystarczającego uzasadnienia normatywnego, a przy tym wywołującego istotne problemy praktyczne.

Robert Stefanicki, Przynależność i wykonywanie – nabytych z majątku wspólnego – praw udziałowych w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (spójność prawa handlowego i rodzinnego w zakresie statusu małżonka wspólnika)
Problematyka wspólności praw majątkowych małżonków związanych z wniesieniem udziału do spółki kapitałowej przez jednego z nich już ze swej istoty ma charakter złożony. Podstawowym źródłem wielu kontrowersji natury teoretycznej i trudności z rozwiązywaniem sporów w praktyce jest problem wzajemnej nieadekwatności dwóch modeli regulacyjnych, tj. ustroju majątkowego małżeńskiego oraz konstrukcji normatywnej spółek handlowych. Próby rozwiązania dylematu ich spójności przez zabiegi nowelizacyjne, wbrew założeniom ustawodawczym, nie powiodły się. Względy pragmatyczne i aksjologiczne przemawiają za niezbędnością ingerencji legislatora

Antoni Bojańczyk, Tomasz Razowski, Krytycznie o próbie ograniczenia orzekania kasatoryjnego w procesie karnym (uwagi na tle art. 437 § 2 k.p.k.)
Artykuł omawia wprowadzoną z dniem 1 lipca 2015 r. do ustawy postępowania karnego przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego (nowelizacją z 2013 r.) kluczową regulację karnoprocesową, której celem miała być zasadnicza zmiana formy orzekania odwoławczego w postępowaniu karnym (nowe brzmienie przepisu art. 437 § 2 k.p.k.). Jej celem, jak można się domyślać, miało być zapewne znaczące ograniczenie orzekania kasatoryjnego w postępowaniu odwoławczym i zjawiska przekazywania spraw do ponownego rozpoznania sądom pierwszej instancji. Rozpowszechniona praktyka uchylania zaskarżanych wyroków i przekazywania spraw do ponownego rozpoznania niewątpliwie przyczynia się do znaczącego wydłużenia postępowania karnego. Czy będzie to udana próba odwrócenia tego niekorzystnego trendu – to się dopiero okaże. Obecne brzmienie przepisu art. 437 § 2 k.p.k., choć wydaje się mieć na celu ograniczenie wielokrotnego uchylania wyroków i powtarzających się wznowień procesów wiąże się jednak także z innymi niebezpieczeństwami, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Autorzy dokonują pogłębionej analizy nowego przepisu, wskazują na jego istotne, ukryte wady, argumentują za potrzebą jego przeformułowania i przedstawiają propozycję de lege ferenda.

Michał Barański, Maciej Giermak, Przetwarzanie danych osobowych w kontekście zatrudnienia pracowniczego (uwagi de lege ferenda)
Przyczynkiem do napisania niniejszego artykułu stało się uchwalenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Kwestie związane z ochroną danych osobowych zostały w Polsce uregulowane nie tylko na gruncie ustawy z 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych, ale także w wielu innych aktach prawnych różnego rzędu, w tym także w przepisach prawa pracy. Punkt wyjścia dla sformułowania na gruncie niniejszej publikacji uwag de lege ferenda dotyczących przetwarzania danych osobowych w kontekście zatrudnienia pracowniczego stanowi ukazanie w tym zakresie obecnych regulacji polskiego prawa pracy oraz stosownych fragmentów wskazanego wyżej Rozporządzenia

Paweł Czarnecki, Stosowanie kodeksu karnego w postępowaniach dyscyplinarnych
We artykule podjęto problem stosowania Kodeksu karnego i innych instytucji prawa karnego w postępowaniach dyscyplinarnych w polskim systemie prawnym. Ustawodawca w kilkudziesięciu ustawach regulujących postępowanie dyscyplinarne zamieszcza przepisy o odpowiednim stosowanie przepisów k.p.k., natomiast niezwykle rzadko zamieszcza zapis, aby w sprawach nieuregulowanych w ustawach stosować instytucje i przepisy Kodeksu karnego. W sądownictwie dyscyplinarnym występują problemy ze stosowaniem instytucji prawa karnego takich jak: stopień społecznej szkodliwości czynu, formy stadialne i zjawiskowe, formy winy, dyrektywy wymiaru kary, zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej, kara łączna i inne. Autor analizuje dorobek przedstawicieli piśmiennictwa i orzecznictwo Sądu Najwyższego w omawianej materii, a następnie proponuje zmiany legislacyjne de lege ferenda mające na celu, zmianę dotychczasowego brzmienia art. 116 k.k., poprzez rozszerzenie jego stosowania także w odniesieniu do ustaw przewidujących odpowiedzialność dyscyplinarną lub też ewentualną zmianę rozwiązań w szeregu ustawach dyscyplinarnych.

Néji Baccouche, Les défis de la décentralisation en Tunisie
Nowa konstytucja Tunezji, jako zasadę, przyjęła model zdecentralizowanej organizacji państwa. Istotną nowością jest rozbudowany rozdział poświęcony regulacji statusu i kompetencji władzy lokalnej. Artykuł omawia podstawowe problemy związane z realizacją zasady decentralizacji w państwie i społeczeństwie, ukształtowanym po rewolucji z 2011 r. Autor zwraca m.in. uwagę, że wynikający z wcześniejszych regulacji konstytucyjnych scentralizowany model organizacji władzy publicznej sprzyjał walce z zagrożeniami podyktowanymi geopolitycznym położeniem kraju oraz związanymi z rozwijającym się terroryzmem zarówno na szczeblu lokalnym, jak i międzynarodowym. W tym kontekście, w okresie kryzysu politycznego i finansowego, duże wyzwanie stanowić będzie przejęcie przez władzę lokalną części zadań władzy centralnej.