Marek Zirk-Sadowski, Tomasz Grzybowski, Argumentum a contrario
Celem artykułu jest przedstawienie zagadnień związanych z wnioskowaniem a contrario. Autorzy zwracają uwagę, że ten typ rozumowania prawniczego nie został wyczerpująco opracowany w polskim prawoznawstwie. W tym kontekście dokonują kilku podstawowych ustaleń dotyczących charakteru i głębokiej struktury ww. argumentu.

Przede wszystkim podkreślają, że nie ma on waloru interpretacyjnego (w ścisłym sensie), lecz stanowi odmianę wnioskowania inferencyjnego. Ponadto konieczne jest wyróżnienie dwóch znaczeń ww. argumentu – mocnego i słabego. Mocne rozumienie toposu a silentio określa status deontyczny przesłanki niewyrażonej wprost w tekście prawnym, stanowiąc przeciwieństwo wnioskowania przez analogię. Natomiast w słabym ujęciu ww. argumentu czynności interpretacyjne mogą prowadzić do wniosku, że dany stan faktyczny nie został wprawdzie explicite uregulowany, jednakże brak jest też informacji odnośnie do przypadków nieuregulowanych, co otwiera pole do rozumowania per analogiam. Rozważania odnoszą się także do kwestii przesłanek interpretacyjnych umożliwiających dystynkcję między mocną a słabą wersją argumentu a contrario. Autorzy wskazują, że warunki te są związane nie tylko z językową postacią przepisów, lecz również z zasadami i wartościami przyjmowanymi w wykładni, a ugruntowanymi w kulturze prawnej.

Jan Barcz, Odszkodowania wojenne od Niemiec dla Polski po upływie 70 lat po zakończeniu II wojny światowej w świetle prawa międzynarodowego
Artykuł nawiązuje od obecnej politycznej kampanii związanej z postulatem dochodzenia od Niemiec odszkodowań związanych z II wojną światową. W artykule przypomniano regulacje Układu Poczdamskiego i inne uwarunkowania, które sprawiają, że dochodzenie takich odszkodowań od Niemiec jest obecnie nierealistyczne w świetle prawa międzynarodowego. Możliwe jest natomiast korzystanie z drogi otwartej w 1990 r., tj. przekazywanie konkretnej pomocy żyjącym jeszcze ofiarom zbrodni nazistowskich w wyniku porozumień politycznych. Do tego niezbędna jest jednak solidna, konstruktywna współpraca polsko-niemiecka, dla której drogę wytyczył „duży” Traktat polsko-niemiecki z 1991 r.

Adam Sulikowski, Krzysztof Otręba, Perspektywy podjęcia rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne
Artykuł porusza problem otwartej na nowo dyskusji na temat możliwości wprowadzenia do polskiego systemu prawa elementów judicial review jako odpowiedzi na dokonywane przez władzę ustawodawczą i wykonawczą działania mające na celu sparaliżowanie Trybunału Konstytucyjnego. Autorzy, powołując przykłady rozwiązań ukształtowanych w innych europejskich państwach, wskazują na problemy, jakie mogą stanąć na drodze temu przedsięwzięciu, w tym na brak precyzyjnych sformułowań polskiej Konstytucji, w szczególności w zakresie relacji pomiędzy kontrolą skoncentrowaną i zdekoncentrowaną. Ponadto rozważany jest polityczny aspekt sporu, który z pewnością powstanie w związku z działalnością sądów w materii kontroli Konstytucji oraz realne możliwości przezwyciężenia przez sądy spodziewanego oporu pozostałych władz. Podkreślany jest fakt, jak istotne jest uzyskanie przez sądy poparcia i zaufania polskiego społeczeństwa, które może okazać się najpotężniejszym narzędziem w walce o niezależność sądów i realną kontrolę konstytucyjności prawa.

Piotr Kroczek, Wykładnia klauzul generalnych zawartych w prawie kościołów i innych związków wyznaniowych
Wykładania aktów normatywnych pochodzących z obcych interpretatorowi systemów prawnych jest zadaniem o dużym stopniu skomplikowania. Szczególną trudność przedstawicielom prawa świeckiego może sprawiać wykładnia endogenicznego prawa kościołów i innych związków wyznaniowych. Przepisy prawa polskiego, a szczególnie ustawy wyznaniowe zmuszają w niektórych sytuacjach do posługiwania się aktami normatywnymi związków wyznaniowych. Celem artykułu jest przedstawienie kilku uwag teoretyczno-praktycznych w tym zakresie wykładni klauzul generalnych zawartych w przepisach związków wyznaniowych. Artykuł porusza kwestie takie jak: generalne zasady wykładni prawa związków wyznaniowych, definicja klauzul generalnych na gruncie tego prawa oraz rozróżnienie tych konstrukcji od zwrotów niedookreślonych, nieostrych, szacunkowych i ocennych, powiązanie interpretacji, czyli jej rodzajów, przebiegu i metod z przedmiotowymi zwrotami, wskazówki dotyczące poszukiwania znaczeń klauzul generalnych w treściach dogmatyczno-moralnych głoszonych przez określony kościół lub inny związek wyznaniowy oraz przedstawia klauzulę generalną aequitas canonica z prawa kanonicznego Kościoła katolickiego, a także określa aprioryczne granic znaczeń klauzul generalnych w prawie związków wyznaniowych.

Dominik Zając, Stopień społecznej szkodliwości czynu jako okoliczność rzutująca na wymiar kary
Artykuł stanowi analizę społecznej szkodliwości jako kryterium wymiaru kary, uwzględniającą wieloaspektowość konstrukcji. Autor stoi na stanowisku, że miarkowanie społecznej szkodliwości czynu na potrzeby ustalenia zakresu karnoprawnej represji powinno odbywać się z uwzględnieniem szkodliwości innych zachowań sprawczych, realizujących znamiona określonego przestępstwa. W tej perspektywie stopień społecznej szkodliwość musi być określana z pominięciem okoliczności stanowiących znamiona typu. Cechują one bowiem każdy przypadek realizacji znamion i jako takie nie pozwalają na stopniowanie szkodliwości zachowania wewnątrz klasy czynu. Opracowanie stanowi próbę opisu metody miarkowania społecznej szkodliwości na potrzeby wymiaru karu, uwzględniającą granice ustawowego zagrożenia oraz treść dyrektyw opisanych w art. 53 k.k.

Marcin Marszałek, Prawo do energii
Opracowanie podejmuje próbę skonkretyzowania źródła, rekonstrukcji i określenia charakteru prawnego prawa podmiotowego do energii (zasobów energetycznych), jednej z najważniejszych zdobyczy cywilizacyjnych, która warunkuje realizację traktatowych swobód i konstytucyjnych praw i wolności jednostek. Prawo do energii ma bowiem wymiar traktatowy, i konstytucyjny, i ustawowy. W tym ostatnim przypadku materializuje się w postaci żądania ukształtowania stosunków zobowiązaniowych, których centralnym przedmiotem świadczenia jest dostarczanie energii do odbiorcy w celu zaspokojenia potrzeb socjalno-bytowych lub gospodarczych. Traktatowe i konstytucyjne źródła prawa do energii skorelowane są, w założeniu, z publicznoprawnym obowiązkiem państwa do jej zapewnienia. Realizacji prawa do energii służy jego powiązanie z interesem publicznym, stanowiącym podstawę dopuszczalnej ingerencji w sferę wolnościową przedsiębiorców dostarczających energię. Przedmiotem podjętych rozważań jest również celowość normatywnego wyodrębnienia prawa do energii, zdefiniowanie go oraz ustalenie charakteru prawnego tak wyodrębnionego prawa podmiotowego – argumentacja przemawiająca za uznaniem go za publiczne prawo podmiotowe.

Dorota Krekora-Zając, Akt donacji zwłok ludzkich (uwagi de lege lata i de lege ferenda)
Przedmiotem artykułu jest analiza aktów donacji zwłok. Wiążący charakter woli zmarłego w zakresie dysponowania jego zwłokami wciąż budzi kontrowersję zarówno w doktrynie jak i praktyce. Zagadnienie to jest regulowane prze art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w sposób bardzo lakoniczny. W celu określenia prawnej skuteczności takich oświadczeń donatorów w artykule poddano analizie całokształt przepisów prawa polskiego dot. dopuszczalnego postępowania ze zwłokami ludzkimi oraz dokonano analiza stworzonych przez uczelnie prowadzące programy donacji zwłok formularze oświadczeń o donacji zwłok. Artykuł kończą wnioski de lege ferenda wskazujące na koniczności pilnej nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.

Maciej Gorgol, Ochrona przed wywłaszczeniem w bilateralnych umowach o wzajemnej ochronie inwestycji w świetle wypowiedzi trybunałów arbitrażowych
Celem opracowania jest rekonstrukcja standardu ochrony zagranicznych inwestorów przed wywłaszczeniem w świetle norm prawa międzynarodowego regulujących powinne zachowania państw względem inwestorów zagranicznych (międzynarodowe prawo inwestycyjne). Szczególną uwagę poświęcono normatywnym ujęciom wywłaszczenia w bilateralnych umowach o wzajemnej ochronie inwestycji, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, a które z mocy art. 91 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowią część polskiego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane. W opracowaniu autor koncentruje się na przedmiocie ochrony przed wywłaszczeniem i różnych postaciach działań wywłaszczeniowych państwa, obejmujących wywłaszczenie pośrednie oraz postępujące. Analiza dotyczy również różnic granicy pomiędzy wywłaszczeniem a dopuszczalną działalnością regulacyjną państwa. Rozważania uzupełnia analiza interpretacji instytucji wywłaszczenia w aktualnych wypowiedziach orzeczniczych międzynarodowych trybunałów arbitrażowych z uwzględnieniem orzeczeń zapadłych przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej.