Teresa Lubińska, Finansowanie zadań samorządowych w świetle zasady adekwatności oraz wymogów stabilności finansów publicznych
Finansowanie zadań jednostek samorządu terytorialnego stanowi w Polsce stały dylemat zmiany modelu decentralizacji Sektora Finansów Publicznych. Dylemat ten skoncentrowany jest na zasadzie adekwatności źródeł dochodów odpowiednio do zadań oraz na szeroko rozumianej zasadzie samodzielności finansowej samorządów.

Celem artykułu jest ocena zasady adekwatności w świetle najważniejszej zasady finansów publicznych, jaką jest zasada równowagi. Zasada ta współcześnie przyjmuje postać limitowanej nierównowagi, zgodnie z odpowiednimi normami stabilności finansów publicznych krajów Unii Europejskiej. Podejście to umożliwiło systemowe spojrzenie na zasadę adekwatności, obejmujące nie tylko dochody i wydatki lecz także saldo budżetowe oraz dług publiczny. Cel artykułu zrealizowano drogą analizy i oceny struktury przepływów finansowych Sektora Finansów Publicznych, w tym w szczególności subwencji ogólnych oraz analizy i oceny parametrów stabilności finansów publicznych, którymi są wynik i dług podsektora samorządowego oraz całego Sektora Finansów Publicznych. Dodatkowo zaprezentowano warunki fiskalno-redystrybucyjne dla finansowania zadań publicznych, w tym zadań samorządowych.

Maria Jastrzębska, Uwarunkowania wyboru instrumentów finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego
W artykule zidentyfikowano i sklasyfikowano uwarunkowania wyboru instrumentów finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego. Najpierw wskazano źródła finansowania tych zadań, będące istotnym elementem potencjału finansowego jednostek samorządu terytorialnego, w podziale na fundusze publiczne, prywatne, hybrydowe i pozostałe. Następnie zdefiniowano podstawowe uwarunkowania wyboru instrumentów finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego w podziale na wewnętrzne i zewnętrzne. Na koniec określono kryteria wyboru instrumentów zwrotnego finansowania w celu pozyskania środków na finansowanie tych zadań. W artykule wykorzystano metodę analizy opisowej.

Joanna Salachna, Alokacja zasobów – praktyczne trudności i nowe rozwiązania w sektorze samorządowym
Alokacja zasobów (w szczególności środków finansowych) w jednostkach samorządu terytorialnego może być rozpatrywana w różnych ujęciach. Efektywne rozdysponowywanie środków pomiędzy określone zadania lub cele może napotkać mniejsze lub większe problemy w sferach: pozyskiwania zasobów; planowania i realizacji określonych kategorii rozdysponowań; planowania struktury alokacji zasobów; czy organizowania rozdysponowania środków. W artykule wskazano na niektóre trudności występujące w wymienionych obszarach gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Wskazano także występujące na ich tle wątpliwości i możliwe interpretacje prawne.

Beata Zofia Filipiak, Partnerstwo publiczno-prywatne w realizacji małych przedsięwzięć
W artykule przedstawiono ideę wprowadzenia do praktyki samorządowej formuły partnerstwa publiczno-prywatnego. Celem opracowania jest określenie najważniejszych grup czynników determinujących podejmowanie decyzji o realizacji przedsięwzięć w tej formule oraz wskazanie na wynikające z praktyki realizacji tych przedsięwzięć ograniczenia i wyzwania dla jednostek samorządu terytorialnego. Czynniki podzielono na ekonomiczne (finansowe) i pozaekonomiczne (niefinansowe).

Marta Postuła, Planowanie wieloletnie – fakty i mity
Polska od 1989 r. systematycznie przechodzi proces transformacji. Zmiany te w istotny sposób dotykają zarówno sektora prywatnego, jak i publicznego. Nasze członkostwo w Unii Europejskiej również zmieniło pewien zakres instrumentów i narzędzi wykorzystywanych przez sektor finansów publiczny do wspierania gospodarki przez transfer z tegoż sektora lub też w drugą stronę – przez transfer środków z sektora prywatnego do sektora publicznego. W artykule starano się w sposób najbardziej syntetyczny zaprezentować główne elementy związane z instrumentem planowania wieloletniego, wykorzystywane przez sektor finansów publicznych, zarówno wskazując ich zalety, jak i przedstawiając cały systematycznie trwający proces ich usprawniania i uelastyczniania, tak aby lepiej służyły rozwojowi społeczno-gospodarczemu, przez realizację celów fiskalnych i celów dyscypliny finansów publicznych, wynikających z regulacji krajowych oraz unijnych. W praktyce mowa tutaj o kryteriach z Maastricht i do niedawna bardzo mocno dyskutowanych elementach związanych z tzw. Dyrektorem ds. Budżetowych i całym zestawem regulacji − tzw. sześciopakiem. Niewątpliwie Polska stara się systematycznie nadążać za stawianymi wyzwaniami w tym zakresie i usprawniać oraz unowocześniać stosowane narzędzia.

Mirosław Czekaj, Finansowanie rozwoju samorządu terytorialnego – potencjał i bariery
Przy wzrastającej presji na wzrost wydatków bieżących wyzwaniem dla jednostek samorządu terytorialnego staje się zapewnienie odpowiedniego finasowania inwestycji rozwojowych w sytuacji, gdy nadwyżka operacyjna w relacji do dochodów bieżących w jednostkach samorządu terytorialnego w 2016 r. była o 29% niższa w porównaniu do tej z 2007 r. Nakreślenie obszarów racjonalizacji wydatków, a następnie uzyskanie zwiększania efektywności działania powinno przełożyć się w JST na odbudowanie nadwyżek operacyjnych z przeznaczeniem na dodatkowe wydatki związane z realizacją nowych inwestycji rozwojowych. Skuteczność realizacji planów rozwojowych jednostek samorządu terytorialnego w dużej mierze będzie zależeć od tempa i skali racjonalizacji gospodarki budżetowej.

Lucyna Hanus, Finansowanie zadań przez jednostki samorządu terytorialnego w ocenie organu nadzoru
Samorząd w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność wykonuje znaczną cześć zadań publicznych. Istotnym problemem w sferze samodzielności finansowej samorządu jest brak wystarczających środków finansowych na realizację tych zadań oraz związane z tym zadłużenie. Z powodu ustawowych ograniczeń dotyczących zaciągania przez jednostki samorządu terytorialnego nowych kredytów, pożyczek oraz emisji papierów wartościowych poziom finansowania zadań może być znacznie ograniczony w przypadku niewykonania dochodów budżetowych przy równoczesnym braku możliwości zaciągnięcia nowych zobowiązań finansowych.