Marek Dylewski, Finansowanie zwrotne w JST – dylematy i ograniczenia
Od początku 2014 r. obowiązuje model limitacji zadłużenia w oparciu o indywidualny wskaźnik zadłużenia, który jest obliczany indywidualnie dla każdej jednostki samorządu terytorialnego na podstawie reguły zawartej w art. 243 ustawy o finansach publicznych. Pomimo krytycznych uwag płynących zarówno ze strony naukowców, jak i praktyków samorządowych nowy system funkcjonuje niezmiennie od momentu jego wprowadzenia.

W artykule, na podstawie doświadczeń praktycznych oraz analizy obecnie funkcjonujących rozwiązań, podjęto próbę rozważań nad celem i kierunkami niezbędnych zmian w zakresie możliwości finansowania zadań i przedsięwzięć w jednostkach samorządu terytorialnego przy wsparciu instrumentów zwrotnych. Należy podkreślić, że nowy okres programowania środków Unii Europejskiej będzie wymuszał podejmowanie istotnych decyzji, które powinny wspierać politykę inwestycyjną jednostek samorządu terytorialnego. Propozycja metodologicznych korekt w zakresie relacji zawartej w art. 243 ustawy o finansach publicznych upraszcza, ale także urealnia podejście do limitacji zadłużenia tych jednostek.

Piotr Tomaszewski, Centra usług wspólnych w samorządach na przykładzie Bydgoskiego Biura Finansów Oświaty – zarządzanie zmianą
W artykule na przykładzie Bydgoskiego Biura Finansów Oświaty przedstawiono proces zarządzania zmianą księgowego centrum usług wspólnych dla 118 jednostek budżetowych. Rozwiązanie to stosowane w biznesie od lat – w samorządach miało zasięg ograniczony między innymi ze względu bariery prawne. Począwszy od 2016 r. ze względu na centralizację rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego (przyczyna faktyczna) oraz wspomniane zmiany regulacji prawnych sytuacja ta uległa zmianie. Omówienie procesu skupia się na wskazaniu towarzyszących mu kluczowych problemów i barier. Dobór zasobów, analiza procesów i zasady tworzenia nowej organizacji to elementy, które mogą przyczynić się do zwiększenia szans na powodzenie procesu, ale także powodować uwydatnienie towarzyszących tym zmianom problemów. Dzięki szansom, jakie stanowią efektywność i jakość realizowanych zadań, tworzenie centrów usług wspólnych w samorządach z pewnością w najbliższych latach będzie często stosowanym rozwiązaniem organizacyjnym. Od poprawności metody wdrażania zależy jednak szybkość osiąganych pozytywnych efektów, a w niektórych wypadkach – ich zaistnienie.

Luiza Budner-Iwanicka, Niestandardowe instrumenty finansowania potrzeb budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do ograniczeń samodzielności finansowej w zakresie zadłużania się tych jednostek
Celem opracowania jest przedstawienie problematyki związanej ze stosowaniem przez jednostki samorządu terytorialnego niestandardowych instrumentów finansowania ich potrzeb budżetowych na tle ustawowych ograniczeń zadłużania się tych jednostek. Na szczególne uwzględnienie zasługuje, zdaniem autorki, konstrukcja sprzedaży zwrotnej nieruchomości oraz subrogacji, która jest złożoną instytucją opartą na regulacjach prawa cywilnego, stanowiąc jednocześnie tytuł dłużny w rozumieniu prawa finansów publicznych. Artykuł stanowi także próbę wstępnej oceny skutków stosowania tych instytucji, wskazując na niebezpieczeństwo niekontrolowanego zadłużania się jednostek samorządu terytorialnego.

Mirosław Czekaj, Kierunki zmian w prezentacji sprawozdań finansowych dużych miast w Polsce a międzynarodowe standardy rachunkowości sektora publicznego
Problematyka sprawozdań finansowych jest przedmiotem zainteresowania Unii Europejskiej w ramach koncepcji utworzenia Europejskich Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego. W Polsce zbyt małą wagę przykłada się do treści i sposobu prezentacji sprawozdań finansowych jednostek samorządu terytorialnego w odróżnieniu od szeroko badanych, ocenianych i komentowanych sprawozdań budżetowych. W tym zakresie pozytywnie wyróżniają się duże miasta podnoszące zakres i jakość informacji zawartych w rocznych sprawozdaniach finansowych. Wybrane elementy Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego stały się na przykład dla Miasta Stołecznego Warszawy podstawą opracowania nowego modelu sprawozdania finansowego. Jednym z problemów do rozwiązania w skali kraju jest ustalenie zasad ujmowania w sprawozdaniach finansowych jednostek samorządu terytorialnego gruntów oddanych w wieczyste użytkowanie.

Paweł Selera, Alokacja bezpośrednia na gruncie podatku VAT a stosowanie prewspółczynnika w jednostkach samorządu terytorialnego
Pomimo procesu centralizacji VAT w jednostkach samorządu terytorialnego ustawodawca nie wprowadził jednego globalnego prewspółczynnika, lecz zdecydował o obowiązku odrębnego kalkulowania prewspółczynnika VAT przez poszczególne jednostki. Należy jednak wskazać, że stosowanie prewspółczynnika nie jest wbrew pozorom regułą, lecz wyjątkiem od reguły. Ustawodawca wskazał bowiem na prymat alokacji bezpośredniej. Dopiero wówczas, gdy jest ona niemożliwa, to w celu ustalenia zakresu odliczenia konieczne staje się zastosowanie prewspółczynnika.
Celem artykułu jest analiza relacji, jakie zachodzą pomiędzy alokacją bezpośrednią a prewspółczynnikiem, zwłaszcza na tle interpretacji organów podatkowych oraz orzecznictwa, oraz dopuszczalność zastosowania alternatywnych metod kalkulacji prewspółczynnika.

Magdalena Taraszkiewicz, Odpowiedzialność gminy występującej w roli zamawiającego na tle ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
Gmina jako jednostka sektora finansów publicznych obowiązana jest do stosowania przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych w przypadku spełnienia przesłanek wskazanych w treści tego aktu normatywnego. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy wartość udzielanego zamówienia przekracza wyrażoną w złotych równowartości kwoty 30.000 euro.
W przypadku naruszenia przez gminę występującą w roli zamawiającego postanowień Prawa zamówień publicznych to nie gmina poniesie bezpośrednią odpowiedzialność. Co do zasady podmiotem odpowiedzialnym będzie kierownik zamawiającego, bądź członkowie komisji przetargowej lub pracownicy, którym powierzono wykonanie określonych czynności
Artykuł poświęcony jest analizie odpowiedzialności gminy występującej w roli zamawiającego na tle ustawy z 17.12.2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Krzysztof Radzikowski, Rola ewidencji gruntów i budynków przy rozgraniczeniu budynku i budowli jako przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości (casus myjni samochodowej). Glosa do wyroków NSA z 7.09.2016 r., II FSK 2806/14, II FSK 663/15 i II FSK 2131/15
Ewidencja gruntów i budynków nie przesądza, czy dany obiekt jest budynkiem czy budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 albo 3 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż definiuje budynek (zresztą w akcie rangi podustawowej) odmiennie niż powołana ustawa i nie obejmuje budowli. Jak wynika z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja ma moc wiążącą tylko co do wymiaru podatku (tj. określenia wysokości zobowiązania podatkowego), a nie co do określenia przedmiotu opodatkowania.

Ryszard Kata, Recenzja książki: Joanna M. Salachna, Urszula K. Zawadzka-Pąk, Grażyna Michalczuk, Usprawnianie zarządzania w samorządzie terytorialnym poprzez budżet. Od budżetu tradycyjnego i zadaniowego do budżetu efektów, Warszawa 2017, Wolters Kluwer, ss. 215.