Ryszard M. Małajny, Pojęcie konstytucji

Autor rozpoczyna swe rozważania od analizy etymologii i znaczeń nazwy „konstytucja”. Nazwa ta wywodzi się od łacińskiego czasownika constituere, oznaczającego ustanawianie, urządzanie, uporządkowywanie, nadawanie określonej formy; w domyśle – podstawom ustrojowym państwa.

Konstytucja oznacza więc regulację, rozkaz lub dekret jako rezultat ustanowienia. W dalszej kolejności przechodzi do omawiania znaczeń tego terminu. W następnej kolejności Autor dokonuje przeglądu definicji konstytucji, poczynając od określeń XVIII-wiecznych, a na XX-wiecznych kończąc. Opiera się tu zwłaszcza na literaturze niemieckiej, anglosaskiej, francuskiej i polskiej. Następnie Autor przystępuje do formułowania własnej definicji konstytucji. Dochodzi do wniosku, że jest to ustawa zasadnicza, normująca podstawy ustroju państwa i status prawny jego obywateli, uchwalona w szczególnym trybie

Aleksandra Orzeł-Jakubowska, Dostęp do informacji publicznej zawartej w wyrokach arbitrażowych
Artykuł rozważa, czy wyroki arbitrażowe, które tradycyjne postrzegane są jako dokumenty poufne, mogą zawierać informację publiczną. Przeprowadzone badania pokazują, że w większości przypadków w arbitrażu handlowym rozstrzygane są sprawy prywatne, które nie dotyczą działalności państwa. Jednakże, od tej reguły są następujące wyjątki. Jeżeli stroną postępowania arbitrażowego jest podmiot państwowy lub inny podmiot wykonujący zadania publiczne, wówczas wyrok arbitrażowy może zawierać informację o realizacji tych zadań lub sposobach wydatkowania środków publicznych. Podobnie, jeżeli państwo jest pozwanym w arbitrażu inwestycyjnym prowadzonym na podstawie umowy międzynarodowej, wydany w tym postępowaniu wyrok będzie zawierał informację publiczną. W takich wypadkach, zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, informacje publiczne zawarte w wyrokach arbitrażowych powinny zostać udostępnione na żądanie wnioskodawcy. Nie znaczy to jednak, że wyroki te powinny być udostępniane bezwarunkowo. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej ma bowiem obowiązek rozważenia, czy wyrok arbitrażowy nie zawiera informacji przedsiębiorstwa, stanowiącej przesłankę odmowy udostępniania informacji.

Jerzy Wratny, Refleksje nad problematyką stosunku pracy w pismach Macieja Święcickiego
Z okazji 105. rocznicy urodzin prof. Macieja Święcickiego (1913 r.) autor niniejszego opracowania opisuje poglądy Profesora dotyczące stosunków pracy. Maciej Święcicki podkreślał doniosłą rolę umowy o pracę, sprzeciwiając się zarówno skrajnie indywidualistycznej interpretacji tego aktu, jak i Eingliederungs Theorie. W artykule omówiono również późniejszą rewizję poglądów M. Święcickiego.

Łukasz Pohl, Intraneus w polskim prawie karnym (głos w sprawie wykładni art. 21 § 2 k.k.)
Artykuł dotyczy charakterystyki sprawcy przestępstwa indywidualnego. Przedstawiono w nim ujęcie, iż tego rodzaju sprawcą może być wyłącznie sprawca wykonujący czyn zabroniony, gdyż tylko tego w odniesieniu do tego podmiotu charakteryzująca go okoliczność osobista jest znamieniem popełnianego przezeń czynu zabronionego

Michał Krajewski, Przesłanki dopuszczalności skargi na nieważność aktu UE z art. 263 ust. 4 TFUE (analiza orzecznictwa)
Kontrowersje wokół wąskiej interpretacji przesłanek dopuszczalności skargi na nieważność aktu instytucji lub organu Unii z art. 263 ust. 4 TFUE utrzymują się od dziesięcioleci. Ów przepis interpretowany jest wciąż zgodnie z koncepcją wypracowaną jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Trybunałowi Sprawiedliwości zarzuca się, że nie przystaje ona do problemów społecznych przed którymi stoi dziś porządek prawny Unii oraz do zmian normatywnych, jakie w nim zaszły: z jednej strony zagwarantowania jednostkom prawa podstawowego do skutecznej ochrony sądowej oraz zasady rządów prawa, a z drugiej poszerzającego się zakresu kompetencji prawodawczych i decyzyjnych instytucji Unii. Celem opracowania jest rekonstrukcja treści przesłanek dopuszczalności skargi na nieważność aktu Unii wniesionej przez osobę fizyczną lub prawną w oparciu o aktualne orzecznictwo. Dla lepszego odbioru analizy tego obszernego i skomplikowanego orzecznictwa, skupi się ona na dwóch pytaniach. Po pierwsze, jakim kategoriom jednostek przysługuje prawo do wniesienia skargi na nieważność aktów Unii ? Po drugie, jakimi cechami odznaczają się akty, które mogą stać się przedmiotem zaskarżenia?

Aneta Biały, Zmiana ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych szansą na uporządkowanie stanu prawnego istniejących wspólnot?
Grunty wchodzące obecnie w skład wspólnot gruntowych w Polsce stanowią ponad 50 tysięcy hektarów, co powoduje, że kwestia uregulowania ich stanu prawnego jest niezbędna. Podjętą przez ustawodawcę próbę zmian przepisów obowiązujących w tej materii należy ocenić negatywnie, jako nieadekwatną do otaczających nas realiów. Wprowadzone od 1 stycznia 2016 r. zmiany nie przyczynią się do rozwiązania kwestii wątpliwych, które istniały pod rządami starych przepisów. Najtrudniejszą nadal pozostaje problematyka następców prawnych pierwotnie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Wątpliwymi są rozwiązania przyjęte w obowiązującej ustawie, która wprowadzając dodatkowy tryb ustalenia wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie, procedurę przejęcia gruntów przez gminę, możliwość ustanowienia między uprawnionymi współwłasności i tym samym likwidację spółki powołanej do zarządu wspólnotą, nie wyjaśniają ani nie rozwiązują podstawowych problemów. Wzrost wartości nieruchomości gruntowych i atrakcyjności polskiej wsi spowodował zainteresowanie tą problematyką, ale w opinii autorki, przyjęte rozwiązania nie będą sprzyjały umocnieniu wspólnot gruntowych, a jedynie uproszczą procedurę przejęcia ogromnych obszarów gruntów gminom.

Monika Hordejuk, Zawieranie transakcji na instrumentach pochodnych w świetle rozporządzenia EMIR
Rynki finansowe w Polsce regulowane były przez długi okres głównie ustawą o obrocie instrumentami finansowymi. Z czasem regulator europejski dostrzegł, że krajowe przepisy państw członkowskich są niewystarczające dla bezpieczeństwa transakcji na instrumentach pochodnych i ich kontrahentów poza rynkiem regulowanym. W odpowiedzi na tę lukę prawną Parlament Europejski i Rada (UE) uchwaliły rozporządzenie EMIR Nr 648/2012 wraz z rozporządzeniami delegowanymi (EMIR), które szczegółowo regulują tę materię. Rozporządzenie EMIR weszło w życie 16.08.2012 r., zaś większość rozporządzeń delegowanych 15.03.2013 r. Artykuł prezentuje wynikające z EMIR podstawowe wymogi i sposoby ich wypełniania przez kontrahentów finansowych jak i niefinansowych będących uczestnikami rynku OTC. Do obowiązków tych należy przede wszystkim raportowanie transakcji do repozytoriów, stosowanie technik ograniczania ryzyka oraz centralne rozliczanie transakcji. Omówiony został również problem sankcji za naruszenie przepisów EMIR.

Zbigniew Kmieciak, Oblicza nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego (w odpowiedzi prof. Janowi Zimmermannowi)
Artykuł jest polemiką w stosunku do opracowania prof. J. Zimmermanna, zawierającego krytyczną ocenę dokonanej w 2017 r., głębokiej zmiany Kodeksu postępowania administracyjnego. Autor, który przewodniczył działającemu w latach 2012 – 2016 zespołowi ekspertów, kwestionuje tezę o konieczności zachowania „ciągłości zapatrywań naukowych na postępowanie administracyjne”. Opowiada się za przełamywaniem pokutujących w Polsce od lat schematów myślenia i zerwania z wywodzącymi się po części z innej epoki dogmatami prawnymi. W artykule wykazuje, że niezbędne stało się uproszczenie postępowania administracyjnego oraz zmniejszenie stopnia jego formalizmu. Podkreśla również, że wobec przebiegających w szybkim tempie zmian cywilizacyjnych, kulturowych i gospodarczych niezbędne stało się większe zróżnicowanie odwołań administracyjnych. Eksponuje rolę komparatystyki prawniczej, bez której – w jego przekonaniu – trudno mówić o rozwoju nauki prawa i postępowania administracyjnego.

Marcin Kłoda, Glosa do wyroku TSUE z 18.10.2016 r., C-135/15 (prawo właściwe dla zobowiązań umownych – Rzym I)
Glosa odnosi się do wyroku w sprawie Nikiforidis, w którym stwierdzono m.in, że rozporządzenie Rzym I stosuje się do stosunku pracy umownego, który powstał przed 17.12.2009 r. Zdaniem Autora wyrok ten należy ocenić pozytywnie zarówno co do rozstrzygnięcia, jak i co do uzasadnienia. Wydaje się jednak, że TS powinien był szerzej odnieść się do zagadnienia częściowej zmiany zobowiązania wynikającego z umowy zawartej przed 17.12.2009 r.

Daniel Knaga, Glosa do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 7.01.2016 r., U 8/15 (konstytucyjność uchwał Sejmu o wyborze sędziów TK)
Zaprezentowana glosa dotyczy postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 7.01.2016 r., sygn. akt U 8/15, w przedmiocie uchwał Sejmu VIII kadencji o braku mocy prawnej uchwał Sejmu VII kadencji w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem TK wspomniane uchwały to niewiążące prawnie oświadczenia. W orzeczeniu pominięto jednak ocenę normatywności uchwał ze względu na skutki jakie wywołują.