Monika Florczak-Wątor, Piotr Radziewicz, Marcin M. Wiszowaty, Ankieta o Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyniki badań przeprowadzonych wśród przedstawicieli nauki prawa konstytucyjnego w 2017 r. Artykuł omawia wyniki Ankiety konstytucyjnej rozesłanej przez autorów w 2017 r. do 186 przedstawicieli polskiej nauki prawa konstytucyjnego.

Celem ankiety było ustalenie jak respondenci oceniają Konstytucję RP z 1997 r., czy widzą potrzebę jej zmiany, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Ankieta składała się z części otwartej i zamkniętej. Artykuł zawiera analizę statystyczną części zamkniętej oraz prezentuje wybrane treści z odpowiedzi na pytania otwarte. Pytania dotyczyły zagadnień takich jak: katalog i gwarancje ochrony praw i wolności jednostki, kształt podziału władzy, problem nadmiernej koncentracji władzy, efektywność mechanizmów odpowiedzialności konstytucyjnej, wady i zalety Konstytucji. Odpowiedzi nadesłało 39% respondentów. Chociaż zgłoszono liczne propozycje częściowych zmian konstytucji, ogólna ocena polskiej ustawy zasadniczej jest pozytywna. Ewentualna nowelizacja tego aktu prawnego zdaniem respondentów powinna polegać na wyeliminowaniu potwierdzonych w praktyce dysfunkcji, służyć uszczegółowieniu niektórych nie dość precyzyjnych sformułowań lub wprowadzać rozwiązania nowatorskie. Jednocześnie, respondenci niemal jednomyślnie uznali, że obecnie nie występuje pilna potrzeba uchwalenia zmian częściowych konstytucji, a uchwalenie zupełnie nowej konstytucji jest wręcz niewskazane

Agnieszka Bielska-Brodziak, Sławomir Osuch, Piotr Podczaski, Marek Suska, Co interpretator powinien wiedzieć o poprawkach?
Wśród wszystkich materiałów legislacyjnych wykorzystywanych w procesie interpretacji prawa poprawki zajmują miejsce szczególne. Propozycje zmian w projektach ustaw są bowiem przedmiotem bezpośrednich decyzji parlamentu (lub działających w jego imieniu komisji i podkomisji), który stosowne propozycje uznaje za zasadne bądź je odrzuca. Przyjęte i odrzucone poprawki mogą więc stanowić bardzo silny dowód intencji prawodawcy, choć oczywiście muszą być analizowane przez interpretatora na tle całokształtu okoliczności przemawiających za lub przeciwko takiemu albo innemu rozumieniu aktu prawnego. W literaturze anglosaskiej, szczególnie zaawansowanej w refleksji nad materiałami przygotowawczymi, przeobrażenia treści projektu w procesie legislacyjnym (a zatem projektu ustawy i poprawek do niego) określa się jako statutory/drafting history, którą uznaje się za najbardziej wiarygodny wariant historii legislacyjnej, zawierający „twarde” i niepoddające się manipulacji informacje. Dzięki jej analizie można stwierdzić, czy intencja projektodawców (wyrażona w projekcie i uzasadnieniu) została podtrzymana, czy też uległa zmianie. Zdaniem Autorów, poprawki są wyjątkowym materiałem, który jako jedyny – poza samym tekstem ustawy – staje się przedmiotem kolegialnej decyzji Sejmu i jego organów i choćby z tego względu powinny być przedmiotem szczególnego zainteresowania w toku dokonywania wykładni.

Anna Ibek, Jerzy Konieczny, Krzysztof Wójcik, Analiza śledcza
Celem artykułu jest przedstawienie charakterystyki analizy śledczej, rozumianej jako zbiór zasad, dotyczących rozumowań dowodowych, zmierzających do podania takich reguł ich prowadzenia, które służyłyby eliminacji nieuzasadnionych decyzji organów procesowych. Wskazano podstawy metodologicznych analizy, przyjmując za punkt wyjścia koncepcję J.H. Wigmore’a, rozróżniającą podejście normatywne i deskryptywne w nauce o dowodach. Przedstawiono rolę i możliwości informatycznego wsparcia analizy, z uwzględnieniem zastosowania sztucznej inteligencji. Przedstawiono także aspekty perswazyjne produktów analitycznych, ukazując doniosłość wizualizacji sieci wnioskowań. Rozważono także problem istnienia tzw. zasad rozumowań prawidłowych, wskazując na niską użyteczność ich poszukiwania wobec dominacji inferencji indukcyjnych w postępowaniach dowodowych. Artykuł kończą uwagi na temat warunków poprawności analizy śledczej.


Arkadiusz Lach, Uzyskiwanie przez osoby prywatne danych telekomunikacyjnych oraz danych internetowych
Uzyskiwanie danych identyfikujących osoby korzystające z komunikacji telefonicznej i internetowej budzi wiele problemów, zarówno w Polsce, jak i w Europe i na świecie. Jest to materia niezwykle delikatna, gdzie nachodzą na siebie ochrona prawa do prywatności uczestników łączności elektronicznej oraz potrzeby organów ścigania i innych podmiotów w zakresie zwalczania przestępczości oraz dochodzenia roszczeń cywilnych. Wydane w ostatnich latach orzeczenia sądów polskich oraz europejskich skłaniają do przyjrzenia się bliżej zagadnieniu uzyskiwania danych przez osoby prywatne.

Magdalena Wilejczyk, Ograniczenie okoliczności zwalniających od odpowiedzialności za szkody wyrządzone ruchem mechanicznego środka komunikacji
Przedstyawiona w argtykule arugmentacja skłoniła Autorkę do sformułowania wniosku, że obowiązująca regulacja dotycząca odpowiedzialności za szkody wyrządzone ruchem mechanicznego środka komunikacji zbyt łatwo pozwala posiadaczowi pojazdu uwolnić się od ciążącej na nim odpowiedzialności, gdyż przesłanki egzoneracyjne są w polskim kodeksie cywilnym zakreślone zbyt szeroko. Po pierwsze, posiadacza pojazdu zwalnia każda wina osoby trzeciej, o ile tylko stanowi wyłączną przyczynę wypadku. Po drugie, zgodnie z polskim kodeksem cywilnym okoliczność egzoneracyjną stanowi powstanie szkody wyłącznie wskutek winy poszkodowanego, co jest mylące, gdyż sugeruje całkowite zwolnienie posiadacza z odpowiedzialności, gdy tymczasem zwolnienie w takiej sytuacji rzeczywiście następuje, ale tylko względem tego poszkodowanego, który dopuścił się winy wyłącznej. Po trzecie, na tle polskiego kodeksu cywilnego wystąpienie okoliczności egzoneracyjnej prowadzi zawsze do całkowitego wyłączenia odpowiedzialności, tymczasem bardziej adekwatne wydaje się rozwiązanie, w myśl którego w niektórych sytuacjach zaistnienie takiej przesłanki powinno skutkować jedynie ograniczeniem odpowiedzialności posiadacza pojazdu, a to mianowicie wtedy, gdy wypadek jest skutkiem zawinionego zachowania osoby trzeciej; ograniczenie, nie zaś wyłączenie, odpowiedzialności posiadacza pojazdu prowadziłoby w tych sytuacjach do powstania solidarnej odpowiedzialności obu tych podmiotów.

Katarzyna Bomba, Egzekucja sądowa z wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia i umowy o świadczenie usług po nowelizacji ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę z 22.07.2016 r.
Przedmiotem artykułu jest rozważenie wariantu odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu pracy w zakresie ochrony wynagrodzenia za pracę do egzekucji z wierzytelności z tytułu umów zlecenia i umów o świadczenie usług, które wypłacane są periodycznie oraz służą zapewnieniu środków utrzymania (art. 833 § 2 i 1 k.p.c.). Autorka zwraca uwagę na trzy możliwe warianty odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu pracy: wprost, z modyfikacjami albo polegającego na odmowie zastosowania normy prawnej z uwagi na jej bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami właściwymi dla stosunku prawnego, do którego miałyby zostać zastosowane. Przez ten pryzmat analizuje sposób stosowania art. 87 k.p. oraz art. 87(1) k.p. w toku egzekucji z "innych" wierzytelności, stanowiących "inne świadczenia powtarzające się służące zapewnieniu utrzymania" w rozumieniu art. 833 § 2 k.p.c. Szczególną uwagę zwraca na potrzebę zmiany sposobu stosowania art. 87(1) k.p. w zw. z art. 833 § 2 i 1 k.p.c. wobec nowelizacji w dniu 22 lipca 2016 r. ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę i wprowadzeniu minimalnego wynagrodzenia dla przyjmujących zlecenie i świadczących usługi, o ile spełniają oni przesłanki z art. 8a-8d ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Wskazuje także na praktyczne trudności z ustaleniem spełnienia ww. przesłanek i ograniczeniem egzekucji ze świadczeń z ww. umów o kwotę wolną od zajęcia. Ich przyczyn autorka upatruje w wąskim zakresie przedmiotowym art. 896 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c. oraz jego relacji do art. 761 § 1 k.p.c. oraz art. 2 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji

Piotr Machnikowski, O potrzebie zmiany przepisów normujących przedawnienie roszczeń
Przedawnienie stanowi jedną z fundamentalnych instytucji prawa prywatnego, rozstrzygającą o możliwości realizacji praw wierzyciela mimo upływu czasu. Obecny stan prawa polskiego budzi wiele zastrzeżeń co do spójności konstrukcyjnej i aksjologicznej, równości traktowania podmiotów oraz przewidywalności rozstrzygnięć sądowych w przedmiocie przedawnienia. Autor omawia najważniejsze wady obowiązujących przepisów o przedawnieniu, w tym przede wszystkim różnorodność terminów i niejasne reguły ich stosowania, a także niepożądane konsekwencje zasady, że przedawnienie sąd bierze pod uwagę na zarzut. Wskazuje też możliwe sposoby rozwiązania dostrzeganych problemów, uwzględniając przede wszystkim projekt przygotowany w 2015 r. przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego. Ostatni fragment opracowania poświęcony jest krytycznej analizie opracowanego w Ministerstwie Sprawiedliwości projektu nowelizacji kodeksu cywilnego i ustawy o prawach konsumenta w zakresie przedawnienia roszczeń

Michał P. Ziemiak, Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 5.10.2016 r., I ACA 47/16 (uprzywilejowana pozycja konsumenta)
Kwestia ochrony konsumentów w ubezpieczeniach z tzw. ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym jest jedną z bardziej kontrowersyjnych, ze względu na różne orzeczenia zapadające w polskich sądach w tej materii. Glosowane orzeczenie dotyczy zaś kluczowego zagadnienia jakim jest model konsumenta. Jak wskazano w uzasadnieniu, nie ma podstaw do przyznania konsumentowi tak uprzywilejowanej pozycji, w której byłby zwolniony z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści umowy, którą zamierza zawrzeć. Stąd nie może domagać się ochrony swoich praw konsument, poprzez przeniesienie konsekwencji swoich niefortunnych decyzji, na ubezpieczyciela. Autor zgadza się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego i wskazuje na dalsze argumenty (oraz podobne orzeczenia sądowe, m.in. Sądu Najwyższego) przemawiające za tezą, zgodnie z którą konsumenci powinni zachować chociażby minimalną staranność, szczególnie zawierając długoterminowe umowy o skomplikowanej strukturze prawnej. Trzeba też wskazać, że ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej nakłada na ubezpieczycieli szereg obowiązków względem konsumentów. Wreszcie, konieczne jest odwołanie się do zasady pacta sunt servanda, której nie należy relatywizować tylko ze względu na konsumencki charakter umowy.