Październikowy numer „Finansów Komunalnych” odzwierciedla toczącą się obecnie dyskusję nad koniecznymi zmianami
w przepisach regulujących funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego. I tak: dr Ryszard P. Krawczyk wskazuje
na uwarunkowania prawno-faktyczne uniemożliwiające sprawowanie efektywnego i skutecznego nadzoru nad samorządem terytorialnym; dr Jolanta Zawora, biorąc pod uwagę ograniczenia prawne w zakresie polityki wydatkowej i dochodowej, podejmuje próbę określenia samodzielności finansowej jednostek;

dr Piotr Pomorski postuluje zmiany w podatku rolnym
i od rolników, twierdząc, że obecne regulacje w tym zakresie nie odzwierciedlają przemian, jakie wystąpiły w polskiej
wsi po 1989 r. i hamują rozwój gmin; Agnieszka Szymańska, Marta Podleśna-Porczak, Katarzyna Kułakowska z Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie, podsumowując wyniki przeprowadzonych w jednostkach samorządowych przez RIO kontroli na temat udzielania dotacji z budżetów JST jednostkom oświatowym, wskazują, że największą bolączką JST w tym zakresie są nieprecyzyjnie zredagowane, prowadzące do różnych interpretacji przepisy; wreszcie dr Krzysztof Radzikowski, w komentarzu do wyroku NSA z 11.07.2012 r., II FSK 2632/10 zwraca uwagę na anachroniczne regulacje prawne, które zmuszają organy podatkowe do uwzględniania w postępowaniu podatkowym danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Obok tych tekstów znalazł się niezwykle istotny artykuł dr. Włodzimierza Dzierżanowskiego na temat udzielania zamówień na bankową obsługę budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W szczegółach październikowy numer pisma wygląda następująco:

Ryszard Paweł Krawczyk Efektywność i skuteczność nadzoru nad samorządem terytorialnym a uwarunkowania prawno-faktyczne
Opracowanie zwraca uwagę na uwarunkowania prawno-faktyczne stwarzające bariery dla wykonywania skutecznego
i sprawnego nadzoru nad samorządem terytorialnym. Do tej grupy czynników autor zalicza przede wszystkim niedopracowane konstrukcje prawne pozwalające na różnorodne interpretacje, brak jednoznacznego rozgraniczenia nadzoru między wojewodów a regionalne izby obrachunkowe, brak stabilności rozwiązań prawno-finansowych oraz przyjmowanie standardów finansowych trudnych do spełnienia przez samorząd.

Jolanta Zawora Samodzielność finansowa gmin w świetle uwarunkowań prawnych i samorządowych wydatków inwestycyjnych
Opracowanie podejmuje próbę określenia, na tle uwarunkowań prawnych, stopnia samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Biorąc pod uwagę ograniczenia samodzielności finansowej (zarówno dochodowej,
jak i wydatkowej), można założyć, że samodzielność samorządu gminnego przejawia się przede wszystkim w finansowaniu i realizacji działalności rozwojowej, w tym szczególnie zadań inwestycyjnych. Celem przeprowadzonych analiz jest także ocena możliwości finansowania działalności inwestycyjnej gmin ze środków własnych oraz zewnętrznych źródeł zwrotnych.

Piotr Pomorski Efektywność polityki podatkowej względem rolnictwa
Autor poddaje analizie i ocenie prawne uwarunkowania polityki podatkowej, opisuje kryteria celowości i efektywności, ujmując je w ramach generalnych założeń polityki państwa oraz Unii Europejskiej w przedmiocie rolnictwa i wsi. Prawnofinansowa analiza daje podstawy do przedstawienia tezy, że dwa istniejące podsystemy podatkowe – system opodatkowania rolnictwa i rolników w Polsce – są anachroniczne, niedopasowane do tendencji ogólnoeuropejskich i nieodzwierciedlające ogromnych przemian, jakie wystąpiły w polskiej wsi po 1989 r. Utrzymywanie takiej sytuacji –
jak zaznacza autor – nie jest korzystne dla pozostałych ogniw systemu finansowego, zwłaszcza dla jednostek samorządu terytorialnego, które z różnych powodów uzyskują przysporzenia z lokalnych danin w o wiele mniejszej wysokości niż samorządy za granicą.

Włodzimierz Dzierżanowski Udzielanie zamówień na bankową obsługę budżetu jednostki samorządu terytorialnego
Bankowa obsługa budżetu to finansowa obsługa całości zadań objętych budżetem, w tym np. prowadzenie rachunków bankowych, udzielanie kredytów, przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych, udzielanie pożyczek. Są to czynności o charakterze odpłatnym. Zgodnie z art. 2 pkt 13 prawa zamówień publicznych umowy odpłatne zawierane między zamawiającym a wykonawcą powinny być zawierane w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, chyba że wartość zamówień nie przekracza 30.000 euro.

Agnieszka Szymańska, Marta Podleśna-Porczak, Katarzyna Kułakowska Udzielanie dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego jednostkom oświatowym – dylematy prawne w świetle ustaleń kontroli regionalnych izb obrachunkowych
Jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z przepisami ustawy z 7.09.1991 r. o systemie oświaty, są zobowiązane do przekazywania jednostkom oświatowym, prowadzonym przez osoby prawne i fizyczne, dotacji na dofinansowanie realizowanych przez nie zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Regionalne izby obrachunkowe przeprowadziły w 2013 r. kontrole udzielania tych dotacji, będących ważnym elementem procesu finansowania zadań oświatowych. Wyniki kontroli – jak wskazują autorki – pokazały, że proces ten nie przebiega bez przeszkód, a nieprecyzyjnie zredagowane przepisy prowadzą do różnych interpretacji i trudności w ich stosowaniu.

Barbara Wołczak Czy przychody z tytułu emisji obligacji stanowią papiery wartościowe w rozumieniu przepisów dotyczących sprawozdawczości budżetowej?
Deficyt budżetowy może być pokryty przychodami pochodzącymi ze sprzedaży papierów wartościowych wyemitowanych przez samorządy, dla których istnieje płynny rynek wtórny lub nie. W sprawozdaniu Rb-NDS - bez względu na to, czy istnieje płynny rynek wtórny, czy też nie - dane dotyczące wyemitowanych obligacji komunalnych powinny być wykazywane w tym samym wierszu sprawozdania, czyli wierszu D14 „papiery wartościowe”, a ich spłata w wierszu D23 „wykup papierów wartościowych”, gdyż powinny być one zgodne z przepisami wynikającymi z ustawy o finansach publicznych, a nie z rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego.

Krzysztof Radzikowski Błędy i uchybienia organu ewidencyjnego a związanie wymiaru podatków lokalnych danymi z ewidencji gruntów i budynków (glosa do wyroku NSA z 11.07.2012 r., II FSK 2632/10)
W świetle art. 21 ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 122 ustawy z 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa organy podatkowe, co do zasady, są zobowiązane do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (nawet jeżeli ustawa regulująca dany typ podatku nie odsyła explicite
do prawa geodezyjnego i kartograficznego) i nie są uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w tej ewidencji. Jednakże w sytuacji gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 ordynacji podatkowej,
że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji,
tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie na podstawie prawdy obiektywnej.