Czerwcowe „Finanse Komunalne” to zbiór bardzo interesujących tekstów, dla których trudno znaleźć wspólny mianownik. Powiedzieć, że dotyczą efektywności gospodarowania środkami publicznymi byłoby lekkim nadużyciem, jednak z drugiej strony ma to uzasadnienie.

Numer otwierają bardzo ciekawe rozważania Mirosława Paczochy na temat instytucji absolutorium komunalnego jako narzędzia służącego do oceny gospodarowania środkami publicznymi. Dr Paweł Galiński omawia czynniki wpływające na zdolność gmin do finansowania inwestycji oraz taksonomiczną ocenę tej zdolności. W kolejnych materiałach dr Katarzyna Małysa-Sulińska wskazuje wytyczne, którymi należy się kierować przy ustaleniu opłaty planistycznej. Jacek Sadowy, były prezes UZP, dokonuje oceny skuteczności normy nakładającej obowiązek organizacji przetargu na usługi odbioru odpadów komunalnych przez gminę posiadającą własną jednostkę organizacyjną powołaną do tego zadania. Wreszcie Joanna Marczewska i Katarzyna Ziółkowska na podstawie przeprowadzonych rozważań teoretycznych oraz danych dotyczących opiniowania projektów i nadzoru nad uchwałami budżetowymi i uchwałami w sprawie wieloletnich prognoz finansowych, stwierdzają, że przepisy w zakresie wezwania JST do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego nie korelują w odpowiedni sposób z innymi przepisami ustawy o finansach publicznych, ustaw samorządowych i ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Polecamy także glosę dr. Krzysztofa Radzikowskiego do uchwały NSA z 18.11.2013 r. (II FPS 2/13).

ARTYKUŁY
Mirosław Paczocha Absolutorium komunalne jako narzędzie oceny efektywności i skuteczności gospodarowania środkami publicznymi przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego
Przedmiotem rozważań jest próba ustalenia, czy instytucja absolutorium komunalnego w jej obecnym kształcie może być uznana za odpowiednie narzędzie służące ocenie sposobu gospodarowania środkami publicznymi przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego. Autor uwzględnia cztery najistotniejsze elementy instytucji absolutorium: rolę komisji rewizyjnej, sposób i zakres oceny wykonania budżetu przez organ stanowiący, przedmiot głosowania oraz ustalenie rezultatu głosowania. Rozważania prowadzi na trzech płaszczyznach: normatywnej, stosowania prawa przez organy jednostek samorządu terytorialnego i sądowej kontroli działalności administracji publicznej. W rezultacie dochodzi do wniosku, że absolutorium mogłoby stanowić właściwy instrument oceny gospodarowania środkami publicznymi, jednak stoją temu na przeszkodzie wadliwie skonstruowane przepisy.

BUDŻET
Dr Paweł Galiński Taksonomiczna ocena zdolności gmin do finansowania inwestycji
W artykule scharakteryzowano czynniki wpływające na zdolność gmin do finansowania inwestycji. Przedstawiono zakres tych czynników na tle źródeł finansowania wydatków inwestycyjnych. Wskazano na różnorodność ich klasyfikowania oraz omówiono główne determinanty aktywności gmin w tym zakresie. Następnie zanalizowano wskaźniki finansowe, które charakteryzowały możliwości finansowania inwestycji w poszczególnych typach gmin, tj. w gminach miejskich, miejsko-wiejskich i wiejskich, w latach 2006–2012. Na podstawie kształtowania się tych wskaźników dokonano taksonomicznej oceny badanej problematyki. Wskazano na zróżnicowanie tych zdolności pomiędzy poszczególnymi typami analizowanych jednostek oraz jego zmienność w czasie. W konsekwencji omówiono związki pomiędzy sytuacją budżetową gmin w Polsce a ich możliwościami w zakresie finansowania inwestycji.

PODATKI I OPŁATY LOKALNE
Dr Katarzyna Małysa-Sulińska Zbycie nieruchomości jako przesłanka ustalenia opłaty planistycznej
Wydanie decyzji określającej opłatę planistyczną determinowane jest zaistnieniem trzech przesłanek. Jedną z nich jest zbycie nieruchomości, przy czym pojęcie to nie zostało zdefiniowane na potrzeby postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej. W niniejszym opracowaniu wskazano wytyczne, którymi należy się kierować przy dokonywaniu oceny, czy przejście praw do nieruchomości w konkretnym przypadku jest równoznaczne ze zbyciem w rozumieniu przepisów regulujących ustalenie opłaty planistycznej.

MIENIE I ZAMÓWIENIA PUBLICZNE
Jacek Sadowy Interes publiczny a obowiązek przetargowy udzielenia zamówienia na odbiór odpadów komunalnych
Celem artykułu jest dokonanie oceny skuteczności normy nakładającej obowiązek organizacji przetargu na usługi odbioru odpadów komunalnych przez gminę posiadającą własną jednostkę organizacyjną powołaną do realizacji tego zadania. Dokonując analizy przyjętych rozwiązań autor zwraca uwagę, że wykraczają one poza zakres regulacji prawa europejskiego oraz nie przyczyniają się do bardziej skutecznej ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego. Niewątpliwie w interesie publicznym leży zapewnienie dalszego niezakłóconego funkcjonowania przedsiębiorców na rynku odpadów komunalnych. Odmiennie jednak niż ustawodawca, szansy dla przedsiębiorców nie upatruje w przyjętym rozwiązaniu polegającym na nałożeniu obowiązku organizacji przetargu, którego istotą jest eliminacyjny charakter.

NADZÓR I KONTROLA
Joanna Marczewska, Katarzyna Ziółkowska Uchwały budżetowe jednostek samorządu terytorialnego na 2014 r. w ocenie regionalnych izb obrachunkowych w świetle zmian przepisów o limitach zadłużenia samorządu terytorialnego
Celem artykułu jest przedstawienie zastosowanych przez regionalne izby obrachunkowe rozwiązań w zakresie przepisów dotyczących wezwania jednostki samorządu terytorialnego do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego w trakcie procedury uchwalania uchwały budżetowej na 2014 r. Na podstawie przeprowadzonych rozważań teoretycznych oraz danych dotyczących opiniowania projektów i nadzoru nad uchwałami budżetowymi i uchwałami w sprawie wieloletnich prognoz finansowych, autorki prezentują pogląd, że przepisy w zakresie wezwania jednostki samorządu terytorialnego do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego nie korelują w odpowiedni sposób z innymi przepisami ustawy o finansach publicznych, ustaw samorządowych i ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

ORZECZNICTWO
Krzysztof Radzikowski Ewidencja gruntów i budynków a wyłączenie obiektów drogowych spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości w latach 2004–2006 (glosa do uchwały NSA z 18.11.2013 r.; II FPS 2/13)
Uchwałę NSA z 18.11.2013 r. (II FPS 2/13), w której sąd stwierdził, że: zasada związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, uregulowana w art. 21 ust. 1 ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie miała decydującego znaczenia dla wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w stanie prawnym obowiązującym od 9.12.2003 r. do 31.12.2006 r. budowli dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, w przypadku braku w tej ewidencji odpowiedniego oznaczenia symbolem „dr”, autor uważa generalnie za słuszną. Twierdzi jednak, iż inaczej niż NSA postrzega jej „przesłanki, argumentację, zakres wiążący i konsekwencje dla dalszego orzecznictwa. W świetle analizy przeprowadzonej w powołanych powyżej opracowaniach kluczowe wydaje mi się rozgraniczenie materialnoprawnego i proceduralnego charakteru związania danymi z ewidencji gruntów i budynków. Rozgraniczenie to stanowi istotny argument wykładni systemowej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i pozwala rozstrzygnąć
większość pojawiających się wątpliwości interpretacyjnych”.