Majowy numer „Finansów Komunalnych” otwierają dwa artykuły traktujące o statusie prawnym skarbnika oraz radcy prawnego jednostki samorządowej. Nie byłoby w tym niczego szczególnego, gdyby nie fakt, że zarówno obsadzanie tych tak ważnych dla funkcjonowania JST stanowisk, jak i sposób funkcjonowania skarbnika i radcy odbywa się na szczególnych warunkach.

Warto je znać. Kolejne równie interesującemateriały odnoszą się już strictedo spraw finansowych: rola rynkuCatalystw pozyskiwaniu środków finansowych czy prawo do odliczenia VAT przez gminy w związku ze sprzedażą realizowaną przez ich jednostki budżetowe to tylko przykłady niektórych z nich. Chociaż jest jeden wyjątek – dr Dorota Fleszer w swoim artykule skupia się na audycie wewnętrznym i jego roli w zarządzaniu jednostką samorządu terytorialnego.

Dział: ARTYKUŁY
Dr Stefan Płażek O obecnym statusie pracowniczym skarbnika jednostki samorządu terytorialnego
W numerze 2008/4 „Finansów Komunalnych” został opublikowany artykuł Anny Wierzbicy „Pozycja prawna skarbnika jednostki samorządu terytorialnego”. Mimo upływu lat nadal stanowi on najbardziej obszerną i wnikliwą prezentację statusu skarbnika. Jednak zmiany stanu prawnego, które nastąpiły po 2008 r., a także ujawnienie się niektórych nowych zagadnień w orzecznictwie oraz w praktyce funkcjonowania samorządów czynią zasadną próbę ponownego poruszenia zagadnień zawartych w tej publikacji.

Dr Tomasz Niedziński Zatrudnienie radcy prawnego w jednostce samorządu terytorialnego
Artykuł przedstawia złożoną kwestię zatrudnienia radcy prawnego w jednostkach samorządu terytorialnego. Autor omówił procedurę zatrudniania i zwalniania radcy prawnego unormowaną w treści art. 19 ustawy z 6.07.1982 r. o radcach prawnych. Autor miał na celu wykazanie, że wykonywanie zawodu radcy prawnego, jako zawodu zaufania publicznego, wiąże się z wieloma obwarowaniami prawnymi, nie tylko dla radcy prawnego, lecz także dla pracodawcy, w tym przypadku jednostki samorządu terytorialnego. Artykuł może być pomocny zarówno dla osób starających się o zatrudnienie na stanowisku radcy prawnego w jednostkach samorządu terytorialnego, jak i dla samych pracodawców.

Dział: BUDŻET
Dr Wanda Pełka Rola rynku Catalyst w pozyskiwaniu finansowania przez jednostki samorządu terytorialnego
W ostatnich latach emisja obligacji przez jednostki samorządowe zyskała na znaczeniu jako źródło finansowania inwestycji. Warunkiem skutecznej emisji instrumentów dłużnych jest funkcjonowanie płynnego rynku wtórnego. Artykuł prezentuje platformę obrotu Catalyst, stworzoną w celu rozwoju rynku obligacji nieskarbowych. Dokonany przegląd rynku pozwolił sformułować wniosek, że system Catalyst stanowi istotny element zorganizowanej rynkowej infrastruktury finansowej. Na jego obecnym etapie rozwoju korzyści dla samorządów sprowadzają się głównie do zwiększania wiarygodności jednostki samorządu terytorialnego i jej promowania na rynku kapitałowym, w niewielkim natomiast stopniu otwierania się na inwestorów.

Dział: PODATKI I OPŁATY LOKALNE
Michał Zwyrtek Prawo do odliczenia podatku naliczonego przez gminy w związku ze sprzedażą realizowaną przez ich jednostki budżetowe
Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, czy gminy, realizując zadania własne za pośrednictwem gminnych jednostek budżetowych, dokonują odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług (VAT). W tym celu autor analizuje obecnie obowiązujące przepisy ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług, a także orzecznictwo sądów, tj. Trybunału Sprawiedliwości (TS), wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dr Bogumił Pahl, Paweł Lewandowski Wpływ ogłoszenia upadłości podatnika na realizację podatków w gminach
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wpływu ogłoszenia upadłości na realizację podatków od nieruchomości, rolnego, leśnego oraz od środków transportowych. Ten etap funkcjonowania podmiotu gospodarczego istotnie wpływa na realizację podatków realizowanych w gminach. W związku z tym powstają liczne wątpliwości dotyczące skutków ogłoszenia upadłości zarówno w sferze materialnego prawa podatkowego, jak i prawa proceduralnego.

Dział: MIENIE I ZAMÓWIENIA PUBLICZNE
Gabor Nowaczyk Prawna problematyka egzekucji należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
Dokonana przez ustawodawcę nowelizacja ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach spowodowała, że organy wykonawcze gmin stały się organami egzekucyjnymi w zakresie egzekucji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przyznanie uprawnień do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekucji przedmiotowych zaległości sprawia, że wiele samorządów obawia się, iż nie poradzi sobie z prawidłową realizacją nowych obowiązków. Dostrzegając wątpliwości, które mogą się pojawić w trakcie stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, autor omówił podstawowe problemy związane z przymusowym dochodzeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W szczególności w artykule analizie zostały poddane: charakter opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązek złożenia deklaracji oraz konsekwencje związane z jego niedopełnieniem, a także obowiązek uprzedniego doręczenia upomnienia. Omówiono również właściwość organów egzekucyjnych oraz podmioty, w stosunku do majątku których może być prowadzona egzekucja administracyjna.

Dział: NADZÓR I KONTROLA
Dr Dorota Fleszer Audyt wewnętrzny i jego rola w zarządzaniu jednostką sektora finansów publicznych
Nieodłącznym elementem zarządzania każdą zorganizowaną działalnością jest sprawdzanie (kontrola), czy wszystko odbywa się zgodnie z przyjętymi założeniami. Tradycyjnie ujmowana kontrola to porównanie wykonania ze stanem wymaganym, ustalenie rozbieżności i wyjaśnienie przyczyn ich powstania. Przeprowadzanie takiej kontroli nie leży w sferze działalności audytora wewnętrznego. Jego podstawowym zadaniem jest bowiem dostarczanie kierownikowi jednostki informacji o całym systemie zarządzania i kontroli w danej jednostce finansów publicznych. Szczególną uwagę należy zwrócić tutaj na zapewniające i doradcze czynności audytora. Istotna jest rola zwłaszcza tych drugich, bo w nich audytor formułuje swoje zalecenia dotyczące usprawnienia działalności jednostki.

Dział: DYLEMATY
Elżbieta Rogala Nowy sposób odliczania VAT od kosztów wytworzenia inwestycji służącej działalności z VAT i bez VAT
O tym, że możliwe jest odliczenie podatku VAT w całości od wydatków służących jednocześnie działalności podlegającej opodatkowaniu VAT i niepodlegającej VAT, przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 24.10.2011 r. (I FPS 9/10). Niestety – jak podkreśla autorka – przy odliczaniu VAT od wydatków na wytworzenie inwestycji od 1.01.2011 r. obowiązują całkowicie inne zasady niż ustalone w ww. uchwale, czyli przepis art. 86 ust. 7b ustawy o podatku od towarów i usług.

Dział: ORZECZNICTWO
Artur Olszewski Dochodzenie roszczeń z tytułu dotacji oświatowej na prowadzenie szkoły niepublicznej (glosa do wyroku SA w Białymstoku z 18.04.2013 r.)
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 18.04.2013 r. (I ACa 86/16) stwierdził, że: 1. Roszczenie organu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę oświatową dotowaną przez jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 90 ustawy z 7.09.1991 r. o systemie oświaty o zapłatę dotacji podlega 10-letniemu okresowi przedawnienia; 2. Zgodnie z art. 90 ustawy o systemie oświaty dochodzenie roszczeń z tytułu dotacji możliwe jest wyłącznie na drodze postępowania przed sądami powszechnymi; 3. Działalność prowadzona w formie szkoły, placówki lub zespołu szkół niepublicznych nie jest działalnością gospodarczą nawet wtedy, gdy spełnia przesłanki uznania jej za taką działalność w świetle art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zdaniem autora wyrok ten zasługuje na pełną aprobatę i szczególną uwagę, ponieważ porusza co najmniej kilka zagadnień o doniosłości praktycznej, które to zagadnienia nie spotkały się dotychczas z należytą uwagą zarówno w judykaturze, jak i wśród przedstawicieli doktryny prawa.