Szanowni Państwo, od 2010 r. pierwsze numery miesięcznika „Finanse Komunalne” poświęcamy corocznym ogólnopolskimkonferencjom, których tematyka dotyczy finansów samorządowych. Z inicjatywy Redakcji „Finansów Komunalnych” przywydatnym wsparciu i zaangażowaniu wydawcy czasopisma – Wolters Kluwer SA – od 2009 r. spotykają się na nich przedstawiciele nauki, samorządowcy, przedstawiciele regionalnych izb obrachunkowych oraz sędziowie sądów administracyjnych i debatują nadskomplikowanymi, podlegającymi ciągłym zmianom legislacyjnym, zagadnieniami dotyczącymi prawa budżetowego, gospodarkifinansowej, nadzoru i kontroli; poddają również analizie orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego.

Tym razem nasza Konferencja obradowała w dniach od 23 do 24.09.2013 r. w Jachrance k. Warszawy, a jej uczestnicy próbowali odpowiedzieć na tytułowe pytanie: „Samodzielność finansowa JST czy międzysamorządowa redystrybucja dochodów?”.
Konferencja była organizowana pod auspicjami Wydawnictwa Wolter Kluwer SA, Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Partnerem organizatorów był – tak jak przy wcześniejszych konferencjach – Bank Gospodarstwa Krajowego. Samodzielność finansowa w obecnej rzeczywistości to jeden z ważnych atrybutów funkcjonowania samorządów w Polsce, ale jednocześnie problem ustrojowy, który determinuje dalszy rozwójsamorządu. Należy mieć świadomość, że konstrukcja ustrojowa samorządu terytorialnego nie pozwala kształtować w sposób całkowicie niezależny od państwa stopnia jego samodzielności finansowej. Konstytucyjna zasada adekwatności zapewniajednostkom samorządu terytorialnego udział w dochodach publicznych odpowiednio do przypadających im zadań oraz pozwala w sposób autonomiczny decydować o swych wydatkach. Rzeczywistość nie zawsze jednak odpowiada realiom konstytucyjnym. Katalog źródeł dochodów samorządu terytorialnego – co do zasady – ma charakter zamknięty, ale od 1990 r. w zasadniczy sposób uległa zmianie efektywność źródeł finansowania. Zmiany wprowadzone w tym zakresie mają charakter ograniczający autonomię finansów jednostek samorządu terytorialnego. Stały proces uzależniania jednostek samorządu terytorialnego od dotacjirządowych w efekcie nie wzmacnia samorządów, a na szczeblu powiatu i województwa czyni iluzją zasadę samodzielności.
Osłabianiu samorządów służą również zmiany w zakresie delegowania na nie coraz to nowych zadań, bez właściwego wypełnianiadyspozycji art. 167 ust. 4 Konstytucji RP. Wystąpienia prezentowane podczas Konferencji wskazały, że w praktyce bardzo trudno jest w takich realiach, w sposób aktywny, kształtować politykę rozwoju swojego regionu.
W wygłoszonych referatach przedstawiciele nauki i praktyki próbowali wskazać na kierunek zmian, jakim powinny ulec dotychczasowe źródła finansowania jednostek samorządu terytorialnego, aby zapewnić gminom, powiatom, województwompewność i stabilność dochodów. Poszukiwano również możliwości prawnych dla kształtowania się nowych źródeł dochodów oraz dokonano analizy instrumentów prawno-finansowych zapobiegających zwiększaniu się długu i deficytu jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie w trosce o zachowanie pryncypiów konstytucyjnych wskazywano na instrumenty ochrony samodzielności finansowej, które powinny zostać wprowadzone do polskiego systemu prawa finansów publicznych i samorządu terytorialnego.
W oddawanym Państwu numerze pisma prezentujemy dorobek Konferencji. Znalazła się w nim większość wygłoszonych referatów, które przybrały formę artykułów naukowych. Obok nich – tradycyjnie już – publikujemy najważniejsze wystąpienia praktyków oraz fragmenty dyskusji, która towarzyszyła poszczególnym sesjom Konferencji. Publikacje te, zwłaszcza w części artykułowej, nie odzwierciedlają dokładnego przebiegu Konferencji; naszym celem nie było jednak opisanie przebiegu obrad a problemu, przed jakim stanęły samorządy, a wraz z nimi cały system finansów publicznych. Z tego względu, mając na uwadze zarówno walory naukowe, informacyjne, jak i praktyczne prezentowanych publika-cji, lekturę tego numeru czasopisma szczególnie polecamy.
W imieniu organizatorów pragniemy serdecznie podziękować naszym gościom, autorom referatów i wszystkim uczestnikomKonferencji. Szczególne podziękowania składamy zarządowi Banku Gospodarstwa Krajowego za wszechstronne wsparcieudzielone nam przy organizacji konferencji oraz Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i Krajowemu Rejestrowi Długów – partnerom Konferencji.
Redakcja