Zawartość numeru 7-8 można podzielić na cztery części tematyczne. Pierwsza dotyczy ustroju samorządu. Prof. Bogdan Dolnicki przedstawia w niej koncepcję ustroju aglomeracji górnośląskiej, która w formie projektu ustawy „o powiecie metropolitalnym aglomeracji górnośląskiej” została zaproponowana przez grupę pracowników naukowych Uniwersytetu Śląskiego, oraz różnice dzielące ją od projektu poselskiego z 2013 r. W kolejnych artykułach dr Robert Gawłowski omawia specyfikę funkcjonowania metropolii londyńskiej, a prof. Jacek Wojnicki ustrój samorządu w Republice Macedonii.

Druga, najbardziej obszerna cześć tego numeru czasopisma, jest poświęcona wyborom samorządowym i pracownikom samorządowym. Prof. Jerzy Korczak zastanawia się, na ile kadencyjność jest fundamentalną cechą funkcjonowania organów pochodzących z wyboru w demokratycznych systemach prawnych, a na ile tradycyjnie powielanym rozwiązaniem. Dr Kamila Grobicka-Madej omawia zmiany w zakresie m.in. posiadania biernego prawa wyborczego w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego wprowadzone wejściem w życie ustawy z 5.01.2011 r. – Kodeks wyborczy. Dr Adam Cebula zwraca uwagę na przepisy KW dotyczące tworzenia jednomandatowych okręgów wyborczych obowiązujących w wyborach do rad gmin niebędących miastami na prawach powiatu, które powodują, że okręgi wyborcze, tworzone w poszczególnych gminach przez rady gminy, mogą się różnić od siebie pod względem liczby zamieszkujących je osób prawie trzykrotnie. Prof. Elżbieta Ura wskazuje natomiast na wpływ wyborów samorządowych na pracowników samorządowych, na obsadę stanowisk urzędniczych w gminach. Autorka podkreśla, że najbardziej widoczne jest to na stopniu gminnym, gdzie wójt jest jednocześnie kierownikiem urzędu gminy i wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników tego urzędu. W kolejnych artykułach m.in. Jan Michał Zieliński omawia prawa i obowiązki pracowników samorządowych, Tomasz Fijołek, Tomasz Sierzputowski oceniają pięć lat funkcjonowania ustawy o pracownikach samorządowych, a dr Anna Wierzbica rozpatruje kwestię rozwiązania stosunku pracy radnego.
Trzecią część materiałów stanowią teksty niejako uzupełniające tematykę wyborczą, bo poruszające zagadnienia mogące zainteresować nowe władze samorządowe: Prof. Adam Doliwa rozważa kwestię dopuszczalności referendum lokalnego na tle ustrojowym, Marcin Rulka omawia wymóg frekwencyjny w referendum w sprawie odwołania organu samorządu terytorialnego, a Roman Marchaj instytucję samorządowego wysłuchania publicznego jako elementu procesu uchwałodawczego. W czwartej zaś, niezwiązanej z wyborami, publikujemy artykuł dr. Tomasza Szewca dotyczący praw autorskich w praktyce funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego oraz glosę Marka Szałkiewicza do postanowienia NSA z 13 marca 2013, w której autor krytykuje stanowisko sądu, że: Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest zaskarżalne zgodnie z art. 101 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Numer zamyka recenzja książki Helena Szewczyk (red.) pt. Zatrudnianie w administracji publicznej oraz – jak zwykle – przegląd piśmiennictwa.

Bogdan Dolnicki Koncepcja powiatu metropolitalnego
W ustawodawstwie samorządowym nadal pozostaje nierozwiązany problem ustroju obszarów metropolitalnych. Z uwagi na swoją strukturę aglomeracja górnośląska jest wyjątkowym obszarem metropolitalnym, składającym się z 14 miast na prawach powiatu oraz otaczających je powiatów ziemskich. O jej specyfice decyduje brak dominującego miasta centralnego i istnienie obok siebie kilkunastu ośrodków miejskich o zbliżonej wielkości i potencjale. Poprawa efektywności zarządzania i zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców aglomeracji górnośląskiej od kilkunastu lat stanowi przedmiot rozważań samorządowców z tworzących ją miast. Z tego też względu grupa profesorów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a zarazem praktyków samorządowych, opracowała projekt ustawy „o powiecie metropolitalnym aglomeracji górnośląskiej”. Celem autorów projektu ustawy było stworzenie ram prawnych, które pozwolą na dostosowanie ustroju obszarów metropolitalnych do ich struktury i lokalnej specyfiki. Tymczasem 30.07.2013 r. został zgłoszony poselski projekt ustawy o powiecie metropolitalnym (druk sejmowy nr 2107). Przedmiot analizy stanowią różnice występujące w obu tych projektach.

Robert Gawłowski Metropolia londyńska – rozwiązania prawne i praktyka funkcjonowania
Artykuł przedstawia proces projektowania i funkcjonowania instytucji zarządzającej londyńskim obszarem metropolitalnym – Greater London Authority. Autor szczególną uwagę poświęca analizie podziału kompetencji, a także problemom funkcjonowania instytucji. Przedstawiona problematyka jest ciekawa z perspektywy polskiej debaty metropolitalnej i poszukiwania rozwiązań instytucjonalnych.

Jacek Wojnicki Samorząd lokalny w Republice Macedonii
Republika Macedonii należy do grupy państw postjugosłowiańskich. Jest to kraj o krótkiej tradycji państwowości, ziemie współczesnej republiki należały bowiem w przeszłości do państw ościennych: Bułgarii, Serbii oraz Grecji. Pierwsze instytucje samorządowe zaczęły się kształtować w latach 20. XX w. w ramach ówczesnego państwa jugosłowiańskiego. Po 1945 r. utworzono Ludową Republikę Macedonii wchodzącą w skład Jugosławii, wprowadzając rozwiązania dotyczące władz lokalnych na terenie całej federacji. Po secesji z Jugosławii – jak podkreśla autor – Republika Macedonii zadeklarowała kształtowanie systemu demokratycznego z silnie rozwiniętym samorządem lokalnym.

Jerzy Korczak Kadencyjność organów jednostek samorządu terytorialnego
Nadchodzące wydarzenia – koniec kadencji organów samorządowych 2010–2014 i początek kadencji 2014–2018 – skłaniają do rozważań nad istotą kadencyjnego charakteru funkcjonowania tych organów. Na ile kadencyjność jest fundamentalną cechą funkcjonowania organów pochodzących z wyboru w demokratycznych systemach prawnych, na ile zaś jedynie pewną tradycją dziedziczoną bezrefleksyjnie. W polu rozważań pozostaje także wiele innych zagadnień wynikających z kadencyjności, jak chociażby problem kontynuacji lub dyskontynuacji wykonywanych przez organy kadencyjne zadań i związana z nim zasada ciągłości działania organów. W artykule zostaną podjęte próby analizy stanu prawnego z uwzględnieniem jego dynamiki w minionych kadencjach i sformułowania wniosków de lege lata oraz de lege ferenda.

Kamilla Grobicka-Madej Kodeks wyborczy a ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw – kolizja ustaw i złagodzenie sankcji na korzyść radnych
W związku z wejściem w życie ustawy z 5.01.2011 r. – Kodeks wyborczy zmianie uległ nie tylko zakres posiadania biernego prawa wyborczego w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, lecz również organ właściwy do podjęcia stosownych działań w przypadku bezczynności organu stanowiącego gminy. Przepisy kodeksu wyborczego nie przewidują ponadto – jak zauważa autorka – utraty prawa wybieralności z powodu wydania wobec radnego prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.

Adam Cebula 3 = 1? O materialnej (nie)równości wyborów do rad gmin niebędących miastami na prawach powiatu
Artykuł stanowi analizę przepisów kodeksu wyborczego dotyczących tworzenia jednomandatowych okręgów wyborczych obowiązujących w wyborach do rad gmin niebędących miastami na prawach powiatu. Obecna treść tych przepisów nie zabezpiecza w należyty sposób ugruntowanego konstytucyjnie przymiotu równości tych wyborów. Jednomandatowe okręgi wyborcze, tworzone w poszczególnych gminach przez rady gminy, mogą się różnić od siebie pod względem liczby zamieszkujących je osób prawie trzykrotnie.

Elżbieta Ura Wpływ wyników wyborów samorządowych na status prawny pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach jednostek samorządu terytorialnego
Pracownicy samorządowi są zatrudnieni na różnych podstawach prawnych (wybór, powołanie, umowa o pracę). Niektóre ze stanowisk wprost łączą się z wyborami do organów samorządowych (np. wójt, który jest jednocześnie pracownikiem samorządowym), inne – pozostają w ścisłej zależności od wyników tych wyborów (np. zastępca wójta), pozostałe – mogą być kształtowane w nowych strukturach organizacyjnych urzędów. Dlatego wybory samorządowe to nie tylko wybór organów, to także wprowadzanie zmian na stanowiskach wśród pracowników samorządowych. Autorka podkreśla, że najbardziej widoczne jest to na stopniu gminnym, jako że wójt jest jednocześnie kierownikiem urzędu gminy i wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników tego urzędu.

Jan Michał Zieliński „Służąc wspólnocie samorządowej” – z problematyki prawa pracowników samorządowych
Artykuł traktuje o dotychczasowym ukształtowaniu modelu urzędnika samorządowego oraz o potrzebie jednolitego normowania przede wszystkim obowiązków, ale także praw urzędników administracji publicznej, bez względu na rodzaj administracji, w której są zatrudnieni. Autor w szczególności zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia do systemu prawnego klarownych reguł stosunku publicznoprawnego i wskazuje funkcje samorządowe, do których takie reguły powinny się odnosić.
Tomasz Fijołek, Tomasz Sierzputowski Ustawa o pracownikach samorządowych po 5 latach obowiązywania – wybrane zagadnienia
Doświadczenia ponad 5 lat obowiązywania ustawy z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych pozwalają ocenić efektywność regulacji dotyczących m.in. naborów, służby przygotowawczej, zasad podejmowania dodatkowych zajęć, składania oświadczeń majątkowych w trybie jej przepisów oraz systemu wynagradzania pracowników samorządowych.
W prezentowanym opracowaniu autorzy w szczególności analizują status prawny kluczowego urzędnika w systemie osób zarządzających gminą, czyli sekretarza jednostki samorządu terytorialnego, którego status ustrojowy nie został jednoznacznie rozstrzygnięty.

Marcin Wujczyk Status pracowników samorządowych w razie utworzenia nowej jednostki samorządu terytorialnego – rozważania na tle art. 43a–43c ustawy o pracownikach samorządowych
Na mocy ustawy z 26.05.2011 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw do ustawy o pracownikach samorządowych wprowadzono rozdział 4a. Zawarte w tym rozdziale przepisy (art. 43a–43c) miały na celu uregulowanie statusu pracowników samorządowych jednostek samorządu terytorialnego ulegających przekształceniu.
W artykule autor omawia problemy, jakie wyłaniają się na tle wyżej przywołanych przepisów.

Bogusław Przywora Problematyka zgodności z Konstytucją RP alternatywnego trybu obsadzania stanowisk urzędniczych
w administracji samorządowej (tzw. awansu wewnętrznego)
W opracowaniu podjęto problem zgodności z Konstytucją RP alternatywnego trybu obsadzania stanowisk urzędniczych
w administracji samorządowej. Wątpliwości natury konstytucyjnej budzi art. 20 ustawy z 21.11.2008 r. o pracownikach samorządowych, który stanowi, że „pracownik samorządowy, który wykazuje inicjatywę w pracy i sumiennie wykonuje swoje obowiązki, może zostać przeniesiony na wyższe stanowisko (awans wewnętrzny)”. Ustęp 2 tego przepisu dookreśla, że „awans wewnętrzny może zostać dokonany jedynie w ramach tej samej grupy stanowisk, o których mowa w
art. 4 ust. 2 pkt 1–3”.

Anna Wierzbica Rozwiązanie stosunku pracy radnego
Kompetencje organu stanowiącego dotyczące wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym budzą wiele wątpliwości. Przedmiotem rozbieżnych ocen zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie jest przede wszystkim termin,
w jakim rada (sejmik) ma obowiązek wypowiedzieć się co do zasadności rozwiązania stosunku pracy. Liczne spory doktrynalne wywołuje także kwestia dopuszczalności wypowiadania się organu stanowiącego w sprawach zmiany warunków pracy i płacy radnego. Autorka zwraca uwagę, że niejasne jest również to, czy rada (sejmik) ma legitymację do odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy radnego, w sytuacji gdy przyczyną tego rozwiązania są okoliczności niemające związku z wykonywaniem mandatu.

Grzegorz Maroń Instytucja ślubowania wójta w polskim porządku prawnym
Opracowanie przedstawia instytucję ślubowania wójta w rodzimym porządku prawnym. W pierwszej kolejności autor wyjaśnia pojęcie ślubowania oraz dokonuje aproksymacji roty ślubowania wójta. Następnie omawia prawne konsekwencje złożenia ślubowania oraz poddaje interpretacji odmowę złożenia ślubowania i uchylanie się od złożenia ślubowania jako okoliczności skutkujące wygaśnięciem mandatu wójta. Analizą obejmuje również tryb składania ślubowania przed radą gminy czy przed komisarzem wyborczym, a także konsekwencje wadliwego ślubowania wójta, w szczególności wpływ uchybień zaistniałych przy składaniu ślubowania na ważność późniejszych czynności władczych wójta.

Adam Doliwa Dopuszczalność referendum lokalnego na tle ustrojowym – między demokracją przedstawicielską a bezpośrednią
Artykuł dotyczy form demokracji pośredniej i bezpośredniej – jako sposobów rozstrzygania w sprawach lokalnych przez wspólnoty samorządowe. Przedmiotem rozważań jest pytanie, czy w każdej sprawie gminy (powiatu, województwa samorządowego), zwłaszcza w zakresie objętym kompetencjami wyłącznymi organów właściwej jednostki samorządu terytorialnego, można podejmować rozstrzygnięcia w drodze referendum. Główna tezą autora artykułu jest to, że formy demokracji bezpośredniej mają jedynie uzupełniające znaczenie wobec mechanizmów przedstawicielskich (wybory, kompetencje organów, odpowiedzialność osób wybranych w skład organów stanowiących i wykonawczych) i nie mogą ich zastępować czy wypierać.

Marcin Rulka Wymóg frekwencyjny w referendum w sprawie odwołania organu samorządu terytorialnego
Warunkiem skuteczności, a tym samym ważności, referendum odwoławczego jest udział w nim co najmniej 3 / 5 liczby osób biorących udział w wyborze odwoływanego organu. Warunek ten jest rzadko spełniany, w związku z czym referenda, mimo zwykle zdecydowanego poparcia propozycji referendalnej, często są nieważne. W wielu przypadkach wynika to ze strategii odwoływanych organów, polegającej na wzywaniu swoich zwolenników do niebrania udziału w głosowaniu, co stanowi zaprzeczenie demokracji. Autor w opracowaniu zastanawia się nad możliwymi zmianami konstrukcji referendum odwoławczego, w szczególności zaś progu frekwencyjnego.

Roman Marchaj Samorządowe wysłuchanie publiczne jako element procesu uchwałodawczego
Wysłuchanie publiczne jest instytucją prawną o charakterze zorganizowanym, dzięki której każdy zainteresowany może zaprezentować swoje stanowisko względem proponowanego projektu aktu prawnego. Jest ono od kilku lat wykorzystywane w procedurze stanowienia prawa w Parlamencie RP. Autor wskazuje, że w obecnym stanie prawnym nie ma przeszkód, aby tę instytucję wykorzystać także w procedurze uchwałodawczej prowadzonej przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Samorządowe wysłuchanie publiczne jest rodzajem konsultacji społecznych o charakterze bezpośrednim, służącym konsultowaniu uchwał, których treść może bezpośrednio dotyczyć mieszkańców.

Tomasz Szewc Prawo autorskie a samorząd terytorialny
Jednostki samorządu terytorialnego posługujące się utworami i innymi przedmiotami ochrony prawa autorskiego nie zawsze mają pełną świadomość skutków tych działań, a nawet konieczności przestrzegania zasad ochrony autorsko-prawnej. Zdaniem autora konieczna jest więc analiza przepisów prawa autorskiego pod kątem funkcjonowania samorządu terytorialnego, przypadków, w których utwory, wizerunek i inne przedmioty ochrony są wykorzystywane, a także podziału czynności w tych sprawach pomiędzy organy stanowiące i wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego.

Marek Szałkiewicz Glosa krytyczna do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2013 r. (II OSK 452/13),
w którym sąd stwierdził, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest zaskarżalne zgodnie z art. 101 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.