Czerwcowy numer „Samorządu Terytorialnego” zdominowała tematyka utrzymania porządku i czystości w gminach, a konkretnie kwestia upoważnienia radę gminy spółki komunalnej do wydawania rozstrzygnięć indywidualnych określonych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, o czym pisze dr Artur Modrzejewski, oraz o instrumentach kontroli działalności w zakresie utrzymania czystości, porządku i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych, które omawia radca prawny Krzysztof Gruszecki.

Problematyce związanej z funkcjonowaniem przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych oraz taryf za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków są poświęcone artykuły prof. Bartosza Rakoczego i dr. Henryka Palarza, a niejako zamyka je – choć to temat zgoła odmienny – tekst prof. Rafała Szczepaniaka dotyczące odpowiedzialności prawnej jednostek samorządu terytorialnego za działania spółek komunalnych. To oczywiście tylko cześć materiałów, które znalazły się w tym numerze pisma. Reszta przedstawia się równie interesująco. Oto szczegóły:

Artur Modrzejewski Upoważnienie zarządu spółki komunalnej na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu utrzymania czystości i porządku
Zgodnie z art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1. W wyniku nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gminy stanęły przed wyzwaniem organizacji systemu gospodarowania odpadami. W artykule autor podnosi najbardziej problematyczne kwestie związane upoważnieniem przez radę gminy zarządu spółki komunalnej do wydawania rozstrzygnięć indywidualnych określonych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Krzysztof Gruszecki Kontrola działalności w zakresie utrzymania czystości i porządku oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych
Właściwe wywiązywanie się z obowiązków związanych z zagospodarowaniem odpadów komunalnych wymaga stworzenia odpowiednich instrumentów weryfikujących. Zdaniem autora w zakresie utrzymania czystości i porządku w gminach realizacji tego celu służą uprawnienia kontrolne przysługujące organom wykonawczym gminy oraz organom Inspekcji Ochrony Środowiska, które mają charakter komplementarny, a nie konkurencyjny. Organy wykonawcze będą bowiem kontrolować wytwórców odpadów komunalnych oraz podmioty zajmujące się ich odbieraniem, organy inspekcji zaś powinny się koncentrować na kontroli podmiotów zajmujących się ich dalszym unieszkodliwianiem oraz gmin w zakresie wywiązywania się z ich obowiązków.

Bartosz Rakoczy Problematyka wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości gminy na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego
Problematyka dopuszczalności pobierania przez gminę wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dla urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych nie może być rozpatrywana wyłącznie w odniesieniu do art. 14 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem autora należy przy tym również uwzględniać art. 140 kodeksu cywilnego, a przede wszystkim klauzulę społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności nieruchomości gminy jest wykonywanie zadań publicznych, w tym zadań własnych. Ponieważ zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym, pobieranie wynagrodzenia za służebność będzie w istocie stanowiło naruszenie klauzuli zasad współżycia społecznego.

Henryk Palarz Dwuetapowa weryfikacja taryf dla wody i ścieków przez gminę
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zasadniczo przyznaje jedynie wójtowi kompetencję do weryfikowania taryf dla wody i ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Faktycznie jednak – na co zwraca uwagę autor – rada gminy, korzystając z uprawnienia do kontroli działalności wójta, posiada wystarczające instrumenty do samodzielnego badania poprawności sporządzenia taryf i podjęcia w tym zakresie stosownej uchwały; w szczególności treść uchwały nie musi odpowiadać przedłożonemu przez wójta projektowi.

Rafał Szczepaniak Kwestia odpowiedzialności prawnej jednostki samorządu terytorialnego za działania spółek komunalnych
Możliwość żądania naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie podmiotu prawa publicznego jest zarówno prawem obywatela, jak i jednym ze standardów demokratycznego państwa prawnego. Natura prawna, w tym charakter źródeł finansowania aktywności jednostki samorządu terytorialnego gwarantują, że szkoda wyrządzona obywatelowi zostanie naprawiona. Zdaniem autora rodzi się jednak zasadnicze pytanie, na ile utworzenie przez jednostkę samorządu terytorialnego spółki kapitałowej będącej formalnie odrębnym podmiotem prawa, a w rzeczywistości instrumentem realizacji swych zadań ustawowych przez gminę, powiat lub województwo, wpływa na sytuację prawną obywatela, który doznał szkody na skutek aktywności takiej spółki.

Waldemar Walczak Wybrane problemy organizacyjno-prawne związane z procesami wyznaczania członków rad nadzorczych spółek miejskich
Celem opracowania jest kompleksowe omówienie wybranych problemów związanych z procesami decyzyjnymi w zakresie wyznaczania członków rad nadzorczych spółek prawa handlowego z udziałem kapitałowym jednostek samorządu terytorialnego, które mają nie tylko walory teoriopoznawcze, lecz są ważne z punktu widzenia praktyki zarządzania publicznego. Zaprezentowane rozważania stanowią kontynuację badań naukowych prowadzonych na gruncie nauk o zarządzaniu z równoległym uwzględnieniem uwarunkowań prawnych, co znajduje swoje uzasadnienie ze względu na złożoność oraz interdyscyplinarny charakter analizowanych zagadnień.

Jan Golba Inwestycje sportowe celu publicznego
W artykule podjęto analizę kwestii związanych z realizacją inwestycji sportowych jako inwestycji celu publicznego. Przedstawione opracowanie wiąże się z zagadnieniami związanymi z pojmowaniem: interesu publicznego oraz inwestycji celu publicznego, a także z określeniem celów publicznych. Tekst zawiera ponadto próbę odpowiedzi na pytanie, jakie rodzaje obiektów sportowych mogą zostać zaliczone do kategorii publicznych.

Stanisław Bułajewski Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Naczelnego z 9 sierpnia 2012 r. (I OSK 1154/12); glosa krytyczna
Autor krytykuje wyrok NSA, w którym sąd stwierdził, że „Zgodnie z art. 13b ust. 4 ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych w zw. z art. 94 Konstytucji RP, ustalając strefę płatnego parkowania, rada gminy (miasta) może tylko i wyłącznie określić: wysokość stawek opłat za parkowanie, wprowadzić opłaty stałe i abonamentowe lub zryczałtowane oraz zerową stawkę opłaty dla niektórych użytkowników dróg czy też określić sposób pobierania opłat za parkowanie. Rada gminy ma obowiązek zamieścić w uchwale ustanawiającej strefę płatnego parkowania wyłącznie takie regulacje, które określą techniczną metodę wnoszenia opłat za parkowanie na rzecz zarządu drogi. Wszelkie inne postanowienia, w tym określające sposób udokumentowania przez kierowcę, że wniósł opłatę za parkowanie, wykraczają poza upoważnienie ustawowe wynikające z art. 13b ust. 4 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Tym samym rada gminy nie ma kompetencji do m.in. nakładania na kierowców obowiązku umieszczenia za przednią szybą pojazdu dowodu wniesienia opłaty za parkowanie, gdyż stanowi to wyjście poza zakres upoważnienia ustawowego.”

Tomasz Bąkowski
Recenzja książki Wojciecha Szwajdlera (red. nauk.) Aspekty prawne planowania i zagospodarowania przestrzennego