Kwietniowy „Samorząd Terytorialny” niemal w całości został poświęcony problematyce planowania i gospodarki przestrzennej w Polsce. Numer otwiera powstały na bazie raportu tekst o społecznych i ekonomicznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji. Kolejne materiały związane z tą tematyką dotyczą kwestii nadużywania władztwa planistycznego gminy, dyskusji społecznej w procedurze podejmowania decyzji planistycznych i dostępności dokumentów planistycznych, wywłaszczenia planistycznego oraz wydawania decyzji lokalizacyjnej dla zabudowy zagrodowej z pominięciem zasady dobrego sąsiedztwa.

Numer zamyka glosa dotycząca wyroku w sprawie prawa klubu radnych do posiadania przedstawiciela w komisji rewizyjnej (NSA z 27 czerwca 2013 r., II OSK 325/13).
A oto szczegółowa zawartość pisma:

dr Adam Kowalewski, Jeremi Mordasewicz, prof. Jerzy Osiatyński, prof. Jerzy Regulski, Jerzy Stępień, prof. Przemysław Śleszyński „Ekonomiczne straty i społeczne koszty niekontrolowanej urbanizacji w Polsce – wybrane fragmenty raportu”
Opracowanie przedstawia gospodarcze, społeczne i środowiskowe szkody będące efektem niekontrolowanej urbanizacji oraz wadliwego systemu planowania przestrzennego. Niekontrolowana urbanizacja powoduje rozlewanie się zabudowy i wywołuje różnego rodzaju patologie społeczne, środowiskowe i ekonomiczne. Powiększanie się terenów osadniczych w skali kraju następuje przy zmniejszającej się liczbie ludności, skutkując pogarszaniem warunków życia mieszkańców oraz generując nieuzasadnione koszty funkcjonowania i zobowiązania państwa, zwłaszcza dla samorządów.

dr Jerzy Parchomiuk „Nadużycie władztwa planistycznego gminy”
Artykuł analizuje koncepcję nadużycia władztwa planistycznego gminy jako instrumentu oceny zgodności z prawem korzystania przez organy gminy z władczych kompetencji w sferze planowania i zagospodarowania przestrzennego. Realizacja władztwa planistycznego gminy powinna w założeniu stanowić wyraz zrównoważenia wartości interesu publicznego (optymalne wykorzystanie przestrzeni w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju) oraz interesu jednostki (ochrona własności jako materialnego fundamentu wolności jednostki). Nieproporcjonalność władczej ingerencji wyrażająca się w braku właściwego wyważenia kolidujących wartości, które muszą być uwzględniane w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w nieracjonalności przyjętych rozwiązań, nadmiernie ingerujących w sferę praw jednostki, w braku należytego uzasadnienia dla władczej ingerencji, oznacza nadużycie przez organy gminy przysługującego im z mocy ustawy władztwa planistycznego.

dr inż. Łukasz Damurski „Dyskusja (nie)publiczna. Problem dostępności dokumentów planistycznych na poziomie gminy”
W artykule podjęto zagadnienie dyskusji publicznej jako szczególnej formy partycypacji społecznej w procesie planowania przestrzennego. Na przykładzie 18 polskich miast o randze wojewódzkiej autor przedstawia różne aspekty tego zagadnienia, w tym niewielkie znaczenie dyskusji w procedurze podejmowania decyzji przestrzennych oraz trudną dostępność protokołu z dyskusji. Traktując dyskusję publiczną jako punkt wyjścia, autor w sposób krytyczny opisuje zakres i metody udostępniania wszystkich dokumentów wytwarzanych w trakcie prac planistycznych.

dr Mirosław Gdesz „Wywłaszczenie planistyczne”
W artykule autor opisuje węzłowe problemy wywłaszczenia planistycznego polegającego na narzuceniu w planie istotnych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości. Na tle polskiego i międzynarodowego orzecznictwa autor podejmuje próbę zdefiniowania w sensie normatywnym tego pojęcia i określenie istotne cechy tej instytucji. W dalszej części w ujęciu krytycznym przedstawia polskie ujęcie wywłaszczenia planistycznego i problemy z jego odróżnieniem od wywłaszczenia klasycznego oraz zaproponowane kierunki zmian.

dr Katarzyna Małysa-Sulińska „Wydanie decyzji lokalizacyjnej dla zabudowy zagrodowej z pominięciem zasady dobrego sąsiedztwa”
Decyzja lokalizacyjna dla zabudowy zagrodowej może zostać wydana bądź na zasadach ogólnych, bądź z pominięciem zasady dobrego sąsiedztwa. Wybór właściwego trybu prowadzenia postępowania lokalizacyjnego dla tego typu zabudowy w praktyce może jednak nastręczać wielu problemów interpretacyjnych. Opracowanie stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, jak w postępowaniu lokalizacyjnym należy interpretować pojęcie zabudowy zagrodowej i jakie przesłanki determinują możliwość wydania decyzji lokalizacyjnej dla tego typu zabudowy z pominięciem zasady dobrego sąsiedztwa.

Elżbieta Zwolak „Właściwość organu w sprawie prawidłowości nabycia nieruchomości przez państwo na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o reformie rolnej z 1944 r. w świetle judykatury”
W artykule autorka porusza na tle judykatury kwestie związane z ustaleniem właściwego organu do rozstrzygania spraw dotyczących prawidłowości nabycia nieruchomości przez państwo na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zauważa, że orzecznictwo sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych w tej kwestii nie było jednolite, co w sposób szczególny było widoczne po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z 1.03.2010 r. (P 107/08) umarzającego postępowanie. Autorka szczegółowo omawia to postanowienie oraz jego konsekwencje dla stosowania § 5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN.

Grzegorz P. KubalskiGlosa (częściowo aprobująca) do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2013 r. (II OSK 325/13)
Jak wynika z tytułu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2013 r. (II OSK 325/13), którego tezy brzmią:
„1. Prawo klubu radnych do posiadania przedstawiciela w komisji rewizyjnej ma charakter publicznego prawa podmiotowego.
2. Publicznego prawa podmiotowego nie można się zrzec, ale można z niego nie korzystać. Niekorzystanie z tego prawa nie może jednak prowadzić do skutków sprzecznych z prawem.
3. W sytuacji gdy klub rezygnuje ze zgłoszenia kandydata na członka komisji rewizyjnej i nie widzi możliwości zmiany stanowiska, jego działanie prowadzi do realnej niemożności ukształtowania zgodnego z prawem składu tej komisji. W konsekwencji takie działanie klubu może prowadzić do destabilizowania pracy organów powiatu.
4. Działanie klubu radnych, uniemożliwiające powołanie komisji rewizyjnej w ustawowo określonym składzie, musi być uznane za działanie naruszające prawo oraz, poprzez nieuzasadnioną rezygnację z przyznanego ustawą publicznego prawa podmiotowego, za nadużycie tego prawa i wykorzystywanie go do celów niezgodnych z intencjami ustawodawcy. W takich okolicznościach uchwała rady powiatu powołująca komisję rewizyjną w okrojonym składzie nie narusza prawa”
nie spotkał się z całkowitą aprobatą glosatora. Twierdzi on m.in., że „Przyjęcie bezwzględnej konieczności powoływania do składu komisji rewizyjnej przedstawicieli wszystkich klubów radnych stoi (…) w sprzeczności z zasadą racjonalnego ustawodawcy.