Listopadowy numer „Samorządu Terytorialnego” został w całości poświęcony problemom Warszawy i województwa mazowieckiego. Otwiera go artykuł prof.  Huberta Izdebskiego pt. „Funkcjonowanie instytucji wpłat na subwencję ogólną („janosikowe”) z punktu widzenia finansów m.st. Warszawy i województwa mazowieckiego”.

W artykule autor analizuje funkcjonowanie instytucji wpłat na część równoważącą subwencji ogólnej dla gmin i powiatów oraz wpłat na część regionalną subwencji ogólnej dla województw. Dokonywany transfer – podkreśla autor – na różne sposoby dyskryminuje największych płatników netto „janosikowego”, czyli m.st. Warszawę (jako miasto na prawach powiatu) oraz województwo mazowieckie (jako praktycznie jedynego płatnika netto), w coraz silniejszym stopniu utrudniając im, w sytuacji spadku dochodów podatkowych, któremu nie towarzyszy odpowiedni spadek wysokości wpłat, wykonywanie zadań publicznych.

W artykule „System redystrybucji finansowej na rzecz województw. Przypadek Mazowsza” Piotr Zygadło omawia zagadnienie funkcjonowania systemu redystrybucji finansowej pomiędzy budżetami jednostek samorządu terytorialnego,
ze szczególnym uwzględnieniem poziomu województw, w tym przede wszystkim województwa mazowieckiego. Zdaniem autora wyniki przeprowadzonej analizy za lata 2004–2011 wskazują na znaczące obciążenie budżetu samorządu województwa mazowieckiego na rzecz innych województw, również w sytuacji uwzględnienia całości transferów z budżetu państwa. Konieczność dokonywania wpłat nie tylko ogranicza możliwości rozwoju tego województwa, lecz stanowi istotny czynnik wymuszający jego zadłużenie. W opracowaniu autor wskazuje słabości systemu redystrybucyjnego, którego głównym celem jest wyrównywanie dochodów regionów, a nie dążenie do zapewnienia optymalnych warunków rozwoju regionów.

Dr inż. Tomasz Zaborowski zajął się oceną projektu Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego do 2030 r. Innowacyjne Mazowsze, a w szczególności zawartą w nim diagnozę stanu gospodarki oraz zagospodarowania przestrzennego województwa, zwracając przy tym uwagę na trafność opisu procesów w dziedzinie koncentracji ludności, osadnictwa
i aktywności gospodarczej. Dokonał ponadto ewaluacji zgodności diagnozy z proponowanymi celami rozwojowymi,
a postulowane cele i kierunki działań pod kątem zgodności z zasadami rozwoju przestrzennego wynikającymi z paradygmatu rozwoju zrównoważonego oraz z polityką przestrzenną prowadzoną w krajach wysoko rozwiniętych. Prowadzi go to do m.in. do wniosku, że strategia „nie przesądza o priorytetach rozwojowych. Wobec tego, w przypadku wystąpienia sprzeczności pomiędzy konkurującymi interesami gmin wiejskich i miejskich, aglomeracji warszawskiej i regionów peryferyjnych, wybór miejsca inwestycji zostanie poddany grze interesów, w której gracze będą reprezentować interes doraźny i partykularny.

Dr Przemysław Śleszyński w artykule „Migracje na obszarze metropolitalnym Warszawy: uwarunkowania i wnioski dla polityki miejskiej i przestrzennej” dokonał oceny procesów migracyjnych w rejonie Warszawy z punktu widzenia planowego kształtowania struktur przestrzennych i prowadzenia polityki miejskiej. Na tym tle autor przedstawił analizę empiryczną wolumenu, natężenia i kierunków przemieszczeń o charakterze rezydencjalnym, wykorzystując rejestrowane dane GUS dotyczące napływów i odpływów według gmin (1995–2010) oraz międzygminne macierze przepływów za lata 2003, 2006
i 2009.

Z kolei dr Igor Zachariasz zajął się problemem koncepcji województwa stołecznego na tle perspektywy metropolitan governance. – Głoszony w ramach metropolitan governance pogląd, że wprowadzanie na obszarach metropolitalnych różnorodnych form współpracy jednostek samorządu terytorialnego jest alternatywą dla ustanowienia na tym obszarze jednostki zasadniczego podziału terytorialnego – w ocenie autora – jest błędny, ponieważ nie bierze pod uwagę istotnościowej różnicy pomiędzy sferą wewnętrzną działania administracji a problemem podziału władzy w układzie terytorialnym. Zły podział władzy nie może być korygowany w drodze instrumentów współpracy jednostek administracji publicznej, co dobrze ilustruje historia ustroju Warszawy – pisze autor.

Cykl artykułów na temat Warszawy i Mazowsza zamyka tekst dra Stanisława Falińskiego „Geneza warszawskiego Siedmiogrodu”, w którym autor analizuje procesy, w wyniku których w 1990 r. wprowadzono w Warszawie zdecentralizowany ustrój samorządu terytorialnego. Autor szczegółowo opisuje aktywność ówczesnego środowiska politycznego, czyli warszawskie komitety obywatelskie „Solidarność” i Warszawskie Porozumienie Komitetów Obywatelskich „Solidarność”, w których pojawiła się idea decentralizacji. Przedstawia także pierwsze pomysły i projekty ustaw dotyczące zdecentralizowanego ustroju miasta stołecznego oraz dyskusje prowadzone na ten temat w parlamencie i na łamach prasy.