Krzysztof Wojtaszek, Czy warto pisać o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów?
Numer 2/2016 kwartalnika „Krajowa Rada Sądownictwa” otwiera tekst poświęcony aktualnej i dyskutowanej problematyce odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów autorstwa Krzysztofa Wojtaszka, „Czy warto pisać o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów?”. Jak zauważa autor, w świetle obowiązujących uregulowań prawnych powołanie konkretnej osoby do pełnienia godności sędziego poprzedzone jest wnikliwą i wszechstronną procedurą konkursową.

Od kandydatów na stanowisko sędziego wymagane jest – oprócz oczywiście wysokiego poziomu przygotowania merytorycznego – posiadanie nieskazitelnego charakteru. Wskazany przymiot osobowości sam w sobie nie wyeliminował jednak faktu popełnienia przez niektórych sędziów deliktów dyscyplinarnych. Z danych statystycznych wynika, że w latach 2014–2015 sądy dyscyplinarne wydały w omawianej kwestii 154 nieprawomocnych wyroków, a Krajowa Rada Sądownictwa w tym czasie podjęła 20 uchwał w przedmiocie wniesienia odwołań od tych orzeczeń do Sądu Najwyższego, w tym 3 na korzyść sędziów, a 17 na ich niekorzyść.

Krzysztof Ławnikowicz, Sędziowie w autorytarnej Polsce
Ciekawą lekturą jest także tekst Krzysztofa Ławnikowicza „Sędziowie w autorytarnej Polsce”, który – mimo że ma charakter historyczny – to dotyka jednak wielu aktualnych problemów. Celem autora była nie tylko ogólna prezentacja systemu, lecz także – a może w szczególności – pozycji sądów i sędziów po zamachu majowym. Całość składa się z dwóch logicznie powiązanych ze sobą części („system”, „sędziowie”). Pierwsza z nich pełni dwie funkcje: samoistną (opis systemu) oraz wprowadzającą (prezentacja politycznych warunków, w których sędziom przyszło pełnić służbę). W ramach drugiej przedstawiono m.in. regulacje konstytucyjne, ewidentnie sprzeczne z ustawą zasadniczą przepisy aktów niższego rzędu (w warunkach II RP były to na ogół nie ustawy, lecz wydawane przez prezydenta rozporządzenia z mocą ustawy) oraz ponurą praktykę wciągającą sędziów w zgubny dla niezawisłości układ z egzekutywą (przekreślenie pewności stanowiska, uzależnienie sędziowskich nominacji, awansów oraz wysokości uposażeń od egzekutywy).

Barbara Grabowska-Moroz, Monitoring procesu legislacyjnego w obszarze wymiaru sprawiedliwości
Autorka przedstawia zasady działania „Monitoringu procesu legislacyjnego w obszarze wymiaru sprawiedliwości” funkcjonującego od 2010 r. w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Prowadzona w jego ramach społeczna kontrola jednego z procesów decyzyjnych władzy publicznej umożliwia aktywny udział organizacji pozarządowej w procesie legislacyjnym, a tym samym wyraźne wzmocnienie znaczenia praw człowieka podczas tworzenia prawa. Z uwagi jednak na polityczny charakter procesu prawotwórczego, także sama procedura ustawodawcza wykazuje wiele mankamentów, których obserwacja i analiza jest jednym z elementów realizowanego monitoringu.

Arkadiusz Bereza i Marzena Świstak, Sądownictwo obywatelskie w Królestwie Polskim
W niniejszym numerze kwartalnika ukazał się także pierwszy z kilku zaplanowanych artykułów poświęconych odrodzonemu sądownictwu polskiemu w związku ze zbliżającą się jego setną rocznicą, która przypada w 2017 r. Po latach rozbiorów sądownictwo to stało się fundamentem odbudowującej się polskiej państwowości i wyprzedziło powstanie niepodległego państwa. Redakcja „Krajowej Rady Sądownictwa” chciałaby uczcić tę wspaniałą rocznicę cyklem artykułów przypominających historię polskiego sądownictwa. W tym numerze o sądownictwie obywatelskim w Królestwie Polskim, które poprzedziło powołanie sądów królewsko-polskich, piszą Arkadiusz Bereza i Marzena Świstak.

Wywiady
Lekturze polecamy także następujące ciekawe wywiady:
– „Obawiam się, że dla sądownictwa mogą przyjść trudne czasy” – rozmowa Alicji Seligi z Wojciechem Hermelińskim, Przewodniczącym Państwowej Komisji Wyborczej;
– „Obawiamy się nieprzemyślanych zmian w wymiarze sprawiedliwości” – rozmowa Krzysztofa Sobczaka z dr. hab. Krystianem Markiewiczem, prezesem Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”.