W niniejszym numerze Redakcja poleca lekturę wyroku SN z 16.06.2016 r. (V CSK 625/15) z glosą Tomasza Justyńskiego na temat zagadnienia nadużycia prawa (art. 5 kodeksu cywilnego) przez osobę uprawnioną do zachowku. W komentowanym wyroku SN uznał, wbrew poglądowi dominującemu w polskim piśmiennictwie, że możliwe jest stwierdzenie nadużycia i definitywne oddalenie przez sąd żądania kierowanego do spadkobierców o zapłatę zachowku, a podstawą takiego oddalenia może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uprawnionego względem spadkodawcy. Komentator odrzuca pogląd SN, przytaczając argumenty wykluczające takie stanowisko.

Wskazuje m.in. na: konstytucyjną zasadę ochrony dziedziczenia (narzucającą określoną wykładnię przepisów kodeksu cywilnego), utrwalone zasady stosowania konstrukcji nadużycia prawa, a także granice stosowania przepisów o niegodności dziedziczenia. Glosator przestrzega również przed ryzykiem nadmiernego zachwiania zasady pewności prawa związanej z łamaniem utrwalonych w orzecznictwie zasad stosowania art. 5 k.c. W dalszym wywodzie formułuje także liczne szczegółowe argumenty wykluczające definitywne oddalenie żądania zapłaty zachowku na podstawie art. 5 k.c.

Kolejne interesujące orzeczenie to postanowienie SN z 28.04.2016 r. (I KZP 3/16) z glosą Andrzeja Jezuska oraz z glosą Szymona Tarapaty i Piotra Zakrzewskiego. Autorzy glos omawiają relację zachodzącą między przestępstwem oszustwa a charakterem środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Andrzej Jezusek stwierdza, że wątpliwości może budzić pogląd wyrażony przez SN, iż środki pieniężne zdeponowane na rachunku bankowym stanowią w obszarze prawa karnego własność banku. Z punktu widzenia potrzeb polityki kryminalnej zasadne byłoby uznanie, że właścicielem środków zdeponowanych na rachunku bankowym jest posiadacz tego rachunku. Szymon Tarapata i Piotr Zakrzewski zaznaczają, że SN zbyt wąsko określił zakres pojęcia pokrzywdzonego przestępstwem z art. 286 § 1 k.p.k., polegającym na wprowadzeniu w błąd pracownika banku i na wypłacie środków pieniężnych z rachunku bankowego przez osobę do tego nieuprawnioną. Autorzy stoją na stanowisku, że pokrzywdzonym w takim przypadku oprócz banku jest posiadacz tego rachunku, z którego nastąpiła wypłata. Jej skutkiem jest bowiem choćby przemijająca sytuacja, w której posiadacz rachunku nie może zrealizować uprawnienia do swobodnego dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, a zatem sytuacja, w której jego prawo majątkowe składające się na mienie zostaje naruszone. Posiadacz rachunku nie musi uświadamiać sobie takiego stanu rzeczy, aby zostać uznanym za pokrzywdzonego.

W numerze ponadto ciekawe orzeczenia wraz z glosami:
– wyrok NSA z 19.11.2015 r. (I OSK 493/14) z glosą Marty Romańskiej dotyczącą podmiotów uprawnionych do odszkodowania za nieruchomość przejętą w związku z realizacją inwestycji drogowej
– uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16.02.2016 r. (II OPS 4/15) z glosą Tomasza Bąkowskiego na temat postanowienia nakładającego obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części
– wyrok SN z 14.05.2015 r. (I CNP 30/14) z glosą Andrzeja Szlęzaka o przyrzeczeniu „bezwarunkowej zapłaty” i umowie stron dotyczącej rozliczeń związanych z nakładami poniesionymi na rzecz spółki
– uchwała składu siedmiu sędziów SN z 31.03.2016 r. (III CZP 89/15) z glosą Piotra Piniora, która dotyczy problematyki składania rezygnacji przez członków organów spółek kapitałowych
– wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 16.05.2014 r. (I ACa 113/14) z glosą Krzysztofa Piotra Sokołowskiego na temat odpowiedzialności spadkobiercy za legaty i polecenia zgodnie z art. 998 § 1 kodeksu cywilnego
– postanowienie SN z 11.03.2015 r. (V KZ 6/15) z glosą Dariusza Drajewicza o ocenie charakteru terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia
– wyrok SN z 12.04.2016 r. (II PK 73/15) z glosą Katarzyny Sakowskiej dotyczącą możliwości skutecznego zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy z pracownikiem wykonującym zawód radcy prawnego
– wyrok SN z 19.08.2015 r. (II PK 208/14) z glosą Jarosława Witkowskiego na temat wyznaczenia momentu, od którego prawne skutki zaczyna odnosić spadek liczby członków organizacji związkowej poniżej ustawowego limitu wyznaczonego w art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych