prof. dr hab. Justyna Maliszewska-Nienartowicz, Zakaz dyskryminacji pośredniej w prawie Unii Europejskiej (definicje oraz praktyka stosowania)
Przewidziane w prawie Unii Europejskiej definicje dyskryminacji pośredniej nawiązują do czterech kryteriów. Najpierw ustala się, czy mamy do czynienia z przepisem, ewentualnie praktyką, które „mają pozornie neutralny charakter”. Następnie zaś, czy wywołują one niekorzystny skutek dla osób należących do grupy chronionej. W ramach badania „szczególnie niekorzystnej sytuacji”, w jakiej znalazły się te osoby, TS stosuje dość zróżnicowane podejście w zależności od tego, na jakiej podstawie opiera się dyskryminacja pośrednia. W ostatnim czasie można jednak zaobserwować pewne zmiany w jego stanowisku, które zaprezentowano w artykule. Dwa kolejne elementy dyskryminacji pośredniej, czyli cel zgodny z prawem oraz proporcjonalność środków służących jego realizacji, zostały ukształtowane w orzecznictwie TS, a następnie przejęte w dyrektywach. Katalog legalnych celów jest otwarty, co pozwala Trybunałowi uwzględniać kolejne z nich. Istotne znaczenie mają jednak zastrzeżenia poczynione w jego rozstrzygnięciach, które przedstawiono w opracowaniu. Kontrola proporcjonalności pozwala na wyważenie sprzecznych racji i powinna obejmować ocenę: czy istniała możliwość osiągnięcia celu przy pomocy mniej restrykcyjnych środków (wymóg konieczności), czy te zastosowane są w stanie przyczynić się do jego realizacji (wymóg odpowiedniości), oraz czy spowodowane niedogodności nie są nadmierne w stosunku do celu (proporcjonalność sensu stricto).

dr Jan Winczorek, O potrzebie badań empirycznych nad dostępem do prawa
Celem artykułu jest zakomunikowanie przekonania, że w Polsce należy prowadzić regularne badania empiryczne nad dostępem do prawa. W tym celu artykuł porównuje wcześniejsze badania polskie z badaniami wykonywanymi za granicą i przedstawia wiedzę, jaką można uzyskać na temat dostępu do prawa przy wykorzystaniu paradygmatu paths to justice. Następnie omawia przykładowe zastosowania takiej wiedzy dla zarządzania wymiarem sprawiedliwości i rynkiem usług prawniczych. W konkluzji artykuł wypowiada pogląd, że konieczność ponoszenia kosztów badań nad dostępem do prawa jest uzasadniona nie tylko spodziewanymi efektami poznawczymi, ale przede wszystkim zyskami ekonomicznymi i korzyściami społecznymi wynikającymi z podejmowania trafnych decyzji regulacyjnych.

dr Jakub Kociubiński, Przestrzeganie prawnomiędzynarodowych standardów ustroju państwa (analiza działalności Komisji Weneckiej)
Opracowanie stanowi analizę działalności Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo zwanej Komisją Wenecką w kontekście prawnego statusu gremium i możliwych prawnych konsekwencji jej opinii stwierdzającej naruszenia standardów ustrojowych w danym państwie. Opracowanie skupi się na następujących zagadnieniach szczegółowych: Umocowaniu Komisji Weneckiej w systemie Rady Europy, zwłaszcza na podstawie jakich norm dokonywana jest ocena krajowych rozwiązań ustrojowych. Kolejnym poruszanym zagadnieniem jest mechanizm reakcji na forum Rady Europy na wykazane przez Komisję Wenecką uchybienie standardów w dziedzinie demokracji, czy zasady rządów prawa. Ostatnia z analizowanych kwestii związana jest z możliwą reakcją na forum Unii Europejskiej na wspomniane uchybienia.

dr Karolina Kremens, Inicjatywa dowodowa sądu w amerykańskim procesie karnym
Opracowanie stawia sobie za cel zaprezentowanie modelu wprowadzania dowodów z urzędu w postępowaniu sądowym w amerykańskim procesie karnym, jako tym systemie prawa, w którym kontradyktoryjność rozumiana jest w sposób najbardziej radykalny. Powołując przepisy Federalnych Reguł Dowodowych oraz orzecznictwo sądów amerykańskich przedstawiona została teza, iż aktywność sądów amerykańskich w zakresie powoływania dowodów z urzędu nie jest w istocie ograniczona przez przepisy prawa, które dopuszcza taką możliwość, ale przez interpretację tego uprawnienia w świetle zasady kontradyktoryjności

mgr Łukasz Kielak, Czynny żal jako instytucja prawa karnego
Artykuł został poświęcony czynnemu żalowi, który jest klasyczną instytucją prawa karnego wpływającą na kształt odpowiedzialności karnej sprawcy. Szczególna uwaga zwrócona została na kryminalno-polityczne uzasadnienie wprowadzenia klauzul czynnego żalu oraz ich ukształtowanie z perspektywy funkcji ochronnej prawa karnego. Wskazano na tendencje rozwojowe przepisów mających charakter czynnego żalu. Rozpatrzono także możliwość rezygnacji z kluczowego dla omawianej instytucji wymogu dobrowolności.

prof. dr hab. Rett R. Ludwikowski, Nowa era czy kolejny etap w historii Sądu Najwyższego USA?
Wakat powstały na skutek śmierci A. Scalli, jednego z dziewięciu sędziów Sądu Najwyższego USA, sparaliżował na kilka miesięcy pracę tego sądu. Artykuł, komentujący patową sytuację SN, próbuje odpowiedzieć na następujące pytania czy proces upolitycznienia formalnie politycznie niezależnych sędziów jest naturalnym rezultatem wzajemnego ścierania się władz? czy sytuacja po śmierci A. Scalii podkopuje fundamentalną dla amerykańskiego systemu koncepcję separacji władz? W opinii autora upolitycznienie amerykańskiego sądownictwa nie jest początkiem nowej ery. Wpływ decyzji sądowych na politykę, jak i wpływ politycznych priorytetów na linię orzecznictwa sądownictwa jest wpisany w amerykańską koncepcję równoważników. Konstytucja USA ustanawia ten system, ale nie przewiduje mechanizmów, które opisaną powyżej sytuację patową mogłyby jednoznacznie rozwiązać. Aktywność sędziów federalnych jest limitowana przez proces nominacyjny. Konstytucja nie zakreśla terminów zawitych wiążących Prezydenta i Senat do podjęcia decyzji nominacyjnych i sam SN wyraźnie stwierdził, że podobne sytuacje nie naruszają Konstytucji.

mgr Sylweriusz B. Królak, The Supreme Court of Israel’s route to constitutional democracy
Artykuł dotyczy unikalnej specyfiki systemu konstytucyjnego Izraela. Państwo to jest bowiem przykładem demokracji liberalnej, która nie posiada tradycyjnie rozumianej konstytucji. Dysponuje zamiast niej szeregiem „Ustaw Zasadniczych”, które dotyczą takich zagadnień, jak m.in. ustrój Knessetu, władzy sądowniczej, rządu Izraela. Przez lata uważano, że nie posiadają one statusu ponadustawowego. Uchwalono je bowiem w następstwie kompromisowej Uchwały Harariego (1952 r.), proponującej rozwiązanie problemu niezdolności ówczesnego Knessetu do przyjęcia konstytucji. Zgodnie z nią, zdecydowano o uchwalaniu jej rozdziałami i połączeniu ostatecznie w całość. Uchwała ta nie precyzowała jednak, czy każdy rozdział z osobna, a więc pojedyncze Ustawy Zasadnicze, będzie posiadał status konstytucyjny. Były więc one uchwalane większością zwykłą a ze względu na ich niejasne usytuowanie w hierarchii aktów prawnych, uznawane były za posiadające jednakowy status, co ustawy zwykłe. Sąd Najwyższy Izraela przyjął na siebie zadanie zdefiniowania praw i wartości chronionych w Państwie Izrael, a także mechanizmów potrzebnych dla ich ochrony. Niniejszy artykuł opisuje zmian w orzecznictwie SN, dotyczącej ochrony praw człowieka i relacji pomiędzy poszczególnymi gałęziami władzy. Ewolucja w postrzeganiu swojej własnej roli w izraelskim ustroju przez SN, a także uchwalenie Ustawy Zasadniczej o wolności zawodowej oraz Ustawy Zasadniczej o godności ludzkiej i wolności doprowadziły ostatecznie do tzw. rewolucji konstytucyjnej. Dzięki przyjęciu przez Knesset dwóch wspomnianych ustaw, SN zyskał możliwość orzeczenia o ich nadrzędności w hierarchii aktów prawnych oraz wskazaniu siebie, jako podmiotu, który może dokonywać kontroli legalności innych aktów prawnych. Stało się tak w głośnym wyroku w sprawie Banku Mizrahi, który jest uważany w doktrynie za kamień milowy w ochronie praw człowieka i rządów prawa w Izraelu.

dr Magdalena Kowalewska-Łukuć, prof. dr hab. Łukasz Pohl, Umyślności w prawie karnym i psychologii (artykuł recenzyjny)
Artykuł stanowi polemikę z monografią autorstwa M. Budyn-Kulik „Umyślność w prawie karnym i psychologii. Teoria i praktyka sądowa”. W ramach tej polemiki autorzy artykułu wskazują na dyskusyjność lub nietrafność wielu zawartych w niej stwierdzeń oraz ukazują inne, zwłaszcza bibliograficzne, mankamenty recenzowanej rozprawy. W szczególności Autorzy zwracają uwagę na – ich zdaniem – niedostatecznie pogłębione rozważania Autorki w zakresie undamentalnych na polu analizowanej w rozprawie umyślności kwestii struktury zamiaru ewentualnego oraz kryteriów pozwalających odróżnić umyślność od nieumyślności w prawie karnym. Autorzy polemiki dystansują się także wobec wielu innych poglądów M. Budyn-Kulik dotyczących zagadnień ściśle związanych ze stroną podmiotową czynu zabronionego, np. wyrażają rezerwę wobec rozważań Autorki odnoszących się do problematyki czynu w prawie karnym, zagadnienia strony podmiotowej czynu zabronionego popełnionego w warunkach niepoczytalności, czy istotnego w prawie karnym rozróżnienia wiedzy od świadomości. W artykule przedstawiono także zalety opracowania M. Budyn-Kulik, w szczególności uwypuklono doniosłość prawidłowo skonstruowanej i konkluzywnej części empirycznej rozprawy.