prof. dr hab. Jan Barcz, Nowy Traktat dla Unii Europejskiej?
Artykuł odnosi się do pojawiających się w Polsce oficjalnych sugestii, dotyczących projektów reform instytucjonalnych UE, które wymagałyby rewizji Traktatów stanowiących podstawę UE. Zasadnicza teza artykułu wyraża się w tym, że w najbliższych latach nie ma co liczyć na możliwość zawarcia takiego traktatu rewizyjnego. Dla celu istotnych zmian instytucjonalnych z pewnością nie może być wykorzystany traktat rewizyjny, który będzie musiał towarzyszyć Brexitowi. Rozwiązanie problemu uchodźców czy umocnienie wspólnej polityki obronnej UE wymaga konsensusu politycznego państw członkowskich, podstawy dla takiego umocnienia w Traktatach są natomiast wystarczające. Najpoważniejsze wyzwania związane są z reformą strefy euro i ustanawianiem „rzeczywistej” UGiW. W tym kontekście optymalnym rozwiązaniem dla Polski byłoby szybkie wejście do strefy euro, co zapewniłoby wejście do „twardego jądra” procesu integracji europejskiej oraz pełen udział w pracach nad głównym nurtem reform ustrojowych Unii. Ponieważ obecny rząd polski raczej odrzuca taką strategię, pozostaje zadbanie o to, aby – w toku ustanawiania „rzeczywistej” UGiW – Unia Europejska zachowała spójność ustrojową, a proces integracji europejskiej nie uległ fragmentacji.

dr hab. Wojciech Piątek, Nowe uprawnienia do merytorycznego orzekania przez polskie sądy administracyjne
Przedmiotem artykułu jest analiza nowych uprawnień orzeczniczych polskich sądów administracyjnych, o których stanowią art. 145 §3 p.p.s.a. i art. 145a p.p.s.a. Nowe uprawnienia do merytorycznego orzekania nie przekreśliły dotychczasowej zasady, zgodnie z którą polskie sądy administracyjne kontrolując administrację publiczną rozstrzygają sprawy w sposób kasacyjny. Uprawnienia reformatoryjne stanowią antidotum na niedostatki sprawowanego w ten sposób wymiaru sprawiedliwości, przyczyniając się do przyspieszenia postępowania sądowego. Zobowiązanie organu przez sąd do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia czy też wydanie przez sąd orzeczenia stwierdzającego istnienie uprawnienia lub obowiązku powinno następować w sytuacjach wyjątkowych, gdy w inny, szybszy i efektywniejszy, sposób nie będzie możliwe doprowadzenie do przywrócenia stanu zgodności z prawem w działaniu administracji publicznej.

dr Maciej Bernatt, Konstytucyjne aspekty sądowej kontroli działalności administracji (między efektywnością a powściągliwością)
Celem artykułu jest zbadanie – w nawiązaniu do wcześniejszych badań autora – czy konstytucyjnie dopuszczalna jest sądowa kontrola administracji mająca charakter pełny i merytoryczny (obejmująca kontrolę ustaleń faktycznych organu administracji), a zarazem powściągliwy (szanująca rozstrzygnięcie dokonane przez organ specjalistyczny po sprawdzeniu od strony faktycznej i prawnej sposobu dojścia do niego). W artykule po przeprowadzeniu analizy orzecznictwa TK udzielona jest pozytywna odpowiedź na to pytanie. Struktura artykułu jest następująca: punkt drugi służy przedstawieniu standardów konstytucyjnych wypracowanych przez TK, które wyznaczają pojęcie efektywnej kontroli sądowej. Następnie w punkcie trzecim i czwartym badane jest, czy z perspektywy konstytucyjnej można uznać wiedzę specjalistyczną organu administracji oraz obecność gwarancji proceduralnych i instytucjonalnych w postępowaniu administracyjnym za zmienne wpływające na intensywność kontroli sądowej administracji. Część piąta i szósta mają na celu zbadanie, czy za postulatem pełnej i merytorycznej, ale zarazem powściągliwej kontroli sądowej przemawiają zasady konstytucyjne – sprawność działania instytucji państwowych oraz zasada podziału i równowagi władz.

dr Elżbieta Hryniewicz-Lach, Obiektywny warunek odpowiedzialności karnej w polskim prawie
Obiektywny warunek odpowiedzialności karnej to zagadnienie, które we współczesnej polskiej literaturze i orzecznictwie pojawia się stosunkowo rzadko, najczęściej w kontekście przedstawienia tej instytucji jako niedającej się pogodzić z powszechnym obecnie dążeniem do subiektywizacji tej odpowiedzialności. Często przy tym stosuje się zamiennie określenia: obiektywny warunek przestępności lub karalności czynu, pomimo że już intuicyjnie można przyjąć, że pomiędzy przestępnością a karalnością istnieje różnica pojęciowa. W przedmiotowym opracowaniu przedstawiono różnicę pomiędzy obiektywnym warunkiem przestępności i karalności czynu, ich przykłady z nawiązaniem do literatury niemieckiej oraz funkcję obiektywnego warunku odpowiedzialności karnej i zakres, w jakim dopuszczalne jest jego stosowanie w polskim prawie.

mgr Alicja Sieczych, Odpowiedzialność odszkodowawcza związków wyznaniowych za przestępstwa seksualne duchownych w USA i w Polsce (casus Kościoła katolickiego)
Przedmiotem artykułu jest analiza podstaw prawnych odpowiedzialności związków wyznaniowych (a w szczególności Kościoła katolickiego) za przestępstwa seksualne popełniane przez duchownych. W artykule przedstawiono analizę prawnoporównawczą rozwiązań systemowych funkcjonujących w tym zakresie USA i możliwych do przyjęcia na gruncie polskiego kodeksu cywilnego. W części poświęconej prawu amerykańskiemu zwrócono uwagę na podstawy roszczeń zgłaszanych przez poszkodowanych oraz typowe linie obrony stosowane przez reprezentantów pozwanych. Przedstawiono bogaty dorobek orzeczniczy oraz istotne aspekty społeczno-prawne problemu akcentowane przez piśmiennictwo. W części dotyczącej prawa polskiego w artykule przeanalizowano możliwość dochodzenia roszczeń od diecezji na podstawie art. 415 i 416 k.c. oraz 429 i 430 k.c. i przedstawiono praktyczne modele służące rozstrzygnięciu czy w danej sprawie odpowiedzialność za czyn sprawcy można przypisać również instytucji.

mgr Mateusz Radajewski, Uchylenie aktu normatywnego ministra przez Radę Ministrów
Artykuł dotyczy problematyki uchylania przez Radę Ministrów aktów normatywnych ministrów. Na wstępie autor stawia tezę, że instytucję tę określić można mianem środka nadzoru Rady Ministrów nad działalnością jej członków. W dalszej kolejności analizie poddany został zakres podmiotowy i przedmiotowy tego nadzoru. Autor twierdzi, że rząd jest uprawniony do uchylania wszelkich aktów normatywnych ministrów, a nie tylko tych, które określane są mianem „zarządzeń”. Następnie artykuł porusza problematykę przesłanek, jakimi powinien kierować się rząd, derogując akt ministra. Kolejna część opracowania dotyczy zagadnienia formy prawnej, w jakiej Rada Ministrów może uchylić akt normatywny swojego członka. Autor, wbrew stanowisku większości doktryny, opowiada się w tym wypadku za formą uchwały. Artykuł omawia również kwestię skutków prawnych wydania takiej uchwały, zwłaszcza w odniesieniu do aktów normatywnych uchylających lub zmieniających inny akt. Autor stoi na stanowisku, że w takim wypadku uchwała Rady Ministrów powinna przywracać poprzedni stan prawny. Rozważania autora zakończone zostają refleksją nad przydatnością omawianej instytucji oraz jej małym praktycznym znaczeniem.

dr Sylwia Durczak-Żochowska, Wynagrodzenie za czynności kuratora dla małoletniego w sprawach karnych (zagadnienia wybrane)
Przedstawicielem ustawowym dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską obojga rodziców, jest każdy z nich. W uchwale z dnia 30 września 2010 r. (I KZP 10/10) uznano, iż prokurator lub sąd karny, gdy podejrzanym jest jeden z rodziców, jest zobowiązany wystąpić do sądu rodzinnego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla małoletniego, który go będzie reprezentował w danej sprawie. Za wykonywanie czynności kuratora dla małoletniego zasadniczo przysługuje wynagrodzenie. W niniejszej publikacji przedstawiono aktualne rozwiązania w tym względzie, projekt zmian oraz propozycje na przyszłość. Wskazano, który sąd jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla małoletniego, tj. czy jest to sąd opiekuńczy, który go ustanowił, czy sąd karny, przed którym toczyła się sprawa z udziałem tegoż kuratora.

prof. dr hab. Kazimierz Działocha, Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (artykuł recenzyjny)
Opracowanie to jest recenzją publikacji poświęconej orzeczeniom polskiego Trybunału Konstytucyjnego wybranym z okresu 30 lat jego aktywności i opatrzonych glosami prawników. Orzeczenia prezentowane są na tle rozwoju porządku ustrojowego Polski od początku transformacji ustrojowej Polski, których znamieniem było m.in. powołanie Trybunału Konstytucyjnego (1986 r.). Zbiór orzeczeń zamyka orzeczenie z 3 grudnia 2015 r. (K 34/15), wydane po wyborach do parlamentu, które wygrała partia Prawo i Sprawiedliwość. Orzeczenie to i późniejsze kwestionowanie działalności Trybunału Konstytucyjnego przez większość parlamentarną stały się początkiem najważniejszego kryzysu konstytucyjnego w dziejach III Rzeczypospolitej Polskiej. Niemniej, w przekonaniu redaktorów recenzowanej publikacji, które autor recenzji w pełni podziela, „niezależnie od dalszego biegu wypadków orzecznictwo to uznać należy za wartość o charakterze trwałym, bo ustalającym właściwy sposób rozumienia i stosowania postanowień polskiej Konstytucji”. Lektura recenzowanej publikacji, chociaż ograniczona do wybranych orzeczeń TK, niemniej charakterystycznych dla całego jego orzecznictwa, uzupełniona lekturą komentarzy do orzeczeń, daje autorowi recenzji podstawę do sformułowania uwag uogólniających dorobek orzeczniczy Trybunału. Odnoszą się one do kilku zagadnień podstawowych, zauważanych w piśmiennictwie prawniczym i obecnych w aktualnej debacie publicznej na temat Trybunału.